KONTRA-MODERNIDAD

KONTRA-MODERNIDAD: PAKIKIPAGSAPALARAN SA PAGTUKLAS NG SARILI NATING MAPAGPALAYANG KABIHASNAN Kung ang katotohanan ay matatagpuan sa pagtutugma ng katuwiran at karanasan, ang kabutihan ay matatamo sa pagtutugma ng teorya at praktika. --APOLINARIO MABINI, La Revolucion Filipina ni E. SAN JUAN, Jr. Bakit naging problema ang modernidad ng Pilipinas? Kasi 12 milyong OFWs ang kumalat sa buong mundo? Di tulad ng maunlad na bansa sa Europa, Hapon, atbp? Nangangahulugang di pa tayo umabot sa modernidad ng mga industriyalisadong bansang siyang modelong halimbawa ng modernidad? Kaya nga naging laboratoryo tayo ng mga dalubhasa sa programang modernization tatak U.S. noong dekada 1960 batay sa paradigm nina Talcott Parsons, W.W. Rostow, atbp. Ayon sa teoryang modernisasyon, walang “structural differentiation” sa lipunan natin. Teknolohiya ang humuhubog sa halagahan (values), ang iskema ng paniniwala, saloobin, diwa ng karamihan. Ang tipong pampersonal ay naisillid sa de-kahong “smooth interpersonal relations” (SIR) ni Fr. Frank Lynch, habang ang karakter pambansa ay nakakategorya sa kuwadrong oryentasyong Amerikano. Sa pagsusuma ng mga eksperstong sina Frederick Wernstedt at Joseph Spencer sa kanilang teksbuk, The Philippine Island World (1967): ang Pilipinas “is a unique country, of the ancient Orient, but more wholly integrated into the world of the Occident than is any other Asian country? (1967, 135). Pinuri nito ang pagpasok ng Ingles bilang “lingua franca,” na tahasang kumulong sa kultura sa ilalim ng Amerikanisasyon. Bagamat umunlad raw ang ekonomya base sa tradisyong Malay na sadyang Hispanicized at Americanized, inamin ng mga geographers na nagpatingkad ito ng “internal pressures in such problem zones as agrarian tenancy, capital control, political structure, and social custom” (1967, 297)—ibig sabihin, tumindi’t lumala ang pagtatagisan ng mga uri sa lipunan, ng grupong makapangyarihan at mariwasa laban sa maraming pulubing pinagsasamantalahan. Samakatuwid, litaw ang “structural differentiation” sa posisyon at ginaganap na papel ng mga pangkatin sa lipunan, pati ideolohiyang kinakasangpan nila. Sinkretikong Akda Pinaghalong balat at inalupan, o buto’t laman? Lumilitaw na ang sukatan ng modernidad ay hango sa Kanluran, sa hegemonya ng burgesyang namumuno sa industriyalisadong lipunan. Sa pagtagumpay ng uring kapitalista, nalusaw ang ordeng piyudal at Kristyanong ideolohiyang kaakibat nito. Ito ang base materyal ng modernidad, na naging imperyalistang sandatang “modernisasyon” noong panahon ng Cold War. Laganap ang krisis ng lumang daigdig, saklot ng pragmentasyon at introbersiyon sanhi sa dominasyon ng indibidwalistikong interes. Bukod sa sopistikadong teknolohiyang nasaksihan sa WW1, ang produksyong pangmasa (assembly line), namayani’t sumidhi sa larangang publiko o sosyedad sibil ang mga teorya ng relativity (Einstein), seksuwalid & “unconscious” (Freud), kritika nina Marx & Engels, sampu ng pagdiin ni Nietzsche sa drama ng kamalayang artista na lumilikha ng realidad tiwali sa matandang realismo noong epoka ni Reyna Victoria—sining ang siyang lumilikha ng buhay, ang realisasyon ng sarili—naging pinakaimportanteng katangian ito ng modernidad bilang pluralisasyon ng pangitain-sa-mundo, ng Weltanschaung. Nailunsad na ito ng mga Propagandista—Rizal, del Pilar, Jaena—hanggang kina Mabini, Isabelo de los Reyes, Lope K. Santos, atbp.—ang pangangailangang mabuwag ang monolitikong orden ng kolonyalismong Espanyol. Isinakatawan ito sa Katipunan at rebolusyong armado laban sa Estados Unidos hanggang binitay si Hen. Macario Sakay (1906) at rebelyon ng Moro noong 1913. Ngunit napatda, naputol ang kilusang yumari ng katutubong modernidad. Humalili ang Amerikanisasyong ng kolonya. Nugnit hindi ito pagkakataong historikal na tunay na magbabago ng relasyon ng mga tao at personalidad. Ito’y tugon sa problema kung paano pangangasiwaan ang isang kolonyang puno ng taong-may-kulay, hindi puti o Europeo, sa gayon mababang uri, hindi sibilisado, kailangang pasunurin at sanayin. Paano pamamahalaan at kokontrolin ang katutubong populasyon? Sa halip na todong paghahari ng liberal o utilitaryang gawi, saloobin at halaga, nalimitado ito sa edukadong minorya na dinisiplina upang magsilbi sa burokrasya at institusyon ng adminitratibong kolonyal. Sinanay ang ilang pensionado, guro, abogado’t teknikal na katulong upang patakbuhin ang aparato ng gobyerno, militar, pulisya, korte, bangko, komunikasyon, transportasyon, atbp. Pinatili ang sistemang piyudal, ang pribadong pag-aari ng asyenda’t plantasyon ng asukal, niyog, abaka, at iba pang produktong pang-eksport. Kaya nang ipatupad ang Jones Law noong 1916, nahirang sa lehislatura ang mga miyembro ng mga dinastiyang siyang ugat ng kasalukuyang naghaharing oligarkiya. Ugat at Usbong ng Pagbabanyuhay Sa nabuong balangkas ng sosyedad buhat 1898 hanggang 1935 Komonwelt at pagsuko ng Bataan at Corregidor noong 1942, anong klase ng modernidad ang matatagpuan? Banggitin dito ang estilong modernista sa kultura: punksyonalismo sa arkitektura, musikang atonal, manerismo o abstraksyon sa sining biswal, stream of consciousness sa nobela, vers libre, sopistikadong paggamit ng teknikal na metodo, introbersiyon o matinding pagdududa’t pagtatanong sa sarili salungat sa romantisismong barokong masisilip sa El Filibusterismo o sa Spoliarium ni Juan Luna, na bunga ng ideya’t sentimyentong nasagap nila sa Europa noong panahon ng mga anarkista’t simbolistang makata. Sa pangkalahatan, hindi tayo dumaan sa landas ng mga bansang Europa. O maski sa bansang Hapon ng isinabalikat nito ang modernisasyon simula 1873. Bakit wala itong masilakbong suhetibismo sa atin? Bakit mahinang pitlag ng reflexibidad lamang ang masasalat sa mga unang pagsubok nina Jose Garcia Villa at Galo Ocampo? Bakit iba o nagsasarili ang kilatis ng “modernidad” na bumulas sa panahong nagsusumikap makalaya ang sambayanan sa pamatok ng kolonyalismong Amerikano at mga kakutsabang subalterno nito? Retorikal na tanong ito; simpleng sagot ay iba ang daloy ng kolonisadong lipunan batay sa paghahati’t tunggalian ng mga ibat ibang uri, sektor, pangkat at sa magkahalo’t di-singkronisadong moda ng produksyon at reproduksiyon. Hihimayin natin ang masalimuot na habi ng kulturang ito. Interbensiyon ng mga Dinusta Sandaling unawain natin ang mapanuring optik sa modernidad ng Latino Amerika sa personahe ni Enrique Dussel. Ang konsepto ng modernidad bilang pangangasiwa ng Planetang Sentralidad, binubuo ng nasa gitna (core) at yaong nasa gilid (peripheral), ay lumipat mula sa pagtuon sa Amerindia (sa ilalim ng Espanya) tungo sa Anglo-Alemanya/Europa. Dahil mas importante dito ang quantum (bilang) kaysa sa qualitas (kalidad), sapilitang pinaging payak ang masalimuot: "This simplification of complexity encompassed the totality of the "life world" (Lebenswelt), the relationship with nature (a new technological and ecological position, which is no longer teleological) subjectivity itself (a new self-understanding of subjectivity), and community (a new intersubjective and political relation; as a synthesis, a new economic attitude would establish itself (capital's practical-productive position)" (2013, 34). Argumento ni Dussel na ang Eurosentrikong modernidad ay sumapit lamang dahil sa kanilang pagyurak, pagsakop, pang-aalipin, at pandarambong sa katutubong Indyo sa kontinente ng Amerika (Timog & Hilaga). Sa extrapolasyon, ang modernidad ng Pilipinas ay nailuwal sa paggapi sa rebolusyonaryong bansang supling ng 1896 rebolusyon, na bunga naman ng piling kaisipang makabago na hinango o minana sa kolonyalistang Espanya. At itong ahensiya/subhetong umalsa, sakmal ngayon ng krisis ng EuroAmerikanong uri ng modernidad, ay pumipiglas upang makabuo ng kanyang sariling identidad batay sa kanyang kakayahan at pangangailangan. Samakatwid, nakasalang pa sa pandayan ng kasaysayan ang anyo, hugis, kulay at buod ng kontemporaryong kabihasnan ng Filipinas. Paghimay sa Buhol ng Panahon/Lugar Sinumang mangagahas mag-ulat tungkol sa sitwasyon ng mabilis na pagbabago sa ating lipunan ay sadyang nakikipagsapalaran. Nakatindig siya sa gitna ng agos ng mga pangyayaring dumarating habang nagsisikap ilarawan ang kanyang nakaraan. Produkto ng panahon at lunan, ang kamalayan niya’y nakasalalay sa sapin-saping dagsa ng mga aksyon, diskurso, tunggalian ng iba’t ibang lakas. Kaya anumang bunga ng pagmamasid, pagkukuro’t paghuhusga, ay pang-sumandali’t bukas sa pag-iiba’t pagbabago. Sa gayon, ang kaisipan hinggil sa modernidad ng ating bansa ay nakasalang sa masalimuot na naratibo ng ating kasaysayan bilang bansang namumukod sa ibang bansa, taglay ang sariling katangiang katutubo’t sariling tadhana. Ngunit mayroon na ba tayong napagkasunduang naratibo ng ating pagsasarili? Mayroon ba tayong sariling pagtaya’t gahum tungkol sa uri ng ating kolektibong karanasan ngayon, noong nakalipas na mga siglo, at pangitain ng kinabukasan? Hiram lang ba sa Kanluran—sa Espanya at Estados Unidos—ang ating pananaw o sensibilidad tungkol sa ating pagkatao bilang bayang may natatanging nakalipas at natatanging paroroonan? Sa tingin ko, ang kulturang modernidad ng Pilipinas ay hindi isang paralisadong ideya kundi isang proseso, isang nililikhang gawain na nakaangkla sa nakalipas na karanasan na siyang ugat at binhi ng niyayaring istruktura ng bagong mapagpalayang kaayusan. Hindi utopya kundi relasyong panlipunang kung saan ang kaganapan ng isang indibidwal ay nakasalig sa kasaganaan at kalayaan ng lahat. Mahihinuha na ang tema ng modernidad ay sadyang istorikal at may oryentasyong pangmadla. Salungat sa indibidwalistikong saloobing umuugit sa ordeng liberal/neoliberal ng kapitalismong global, ang modernidad ng isang bayang nagsisikap makahulagpos sa minanang kolonisadong mentalidad at praktika ay katambal ng proyektong liberasyong pambansa, ng nasyonalista’t demokratikong pag-aalsa laban sa kolonyalismo’t imperyalismong negasyon ng ating sariling pagkatao’t dignidad. Maisasaloob na dalawang pagsipat sa panahon ang naisusog ng mga bayani. Isa, sa “Kung Anong Dapat Mabatid” ni Andres Bonifacio. Ipinagunit niya na sa kagandahang-loob ng mga katutubo, pinakain at kinalinga ang mga kongkistador hanggang umabuso’t sinamsam ang ating kayamanan, at hindi na nakuhang magpasalamat at suklian ang pagkamapagbigay ng ating mga ninuno. Samakatwid, himagsikan ang makapagdudulot ng katuturan sa agwat ng panahong nakalipas at ngayon. Kilos at gawa ng mga anak-ng-bayan ang makahihilom sa kakulangan ng naratibo, ang mga puwang o siwang na hindi pagkilala ng pakikitungo natin sa dayuhan. Sa panig ni Rizal, sa kanyang anotasyon sa historya ni Morga at dalawang akda tungkol sa indolensiya ng mga Pilipino at paghula sa lagay ng bayan makaraan ang isang siglo, hinagap ni Rizal na sa balikatang pagsisikap maibabalik ang mala-utopikong lipunan bago dumating ang Espanya (Agoncillo 1974). Samakatwid, sa kolektibong proyekto madudulutan ng kahulugan ang kawing ng mga pangyayari, at maibabalik ang pagtutugma ng sarili at mundo. Kapwa nakatuon sina Bonifacio at Rizal sa karanasan ngayon, sa buhay ngayon, hindi noong nakaraan. Kapwa natuto sa mga turo ng pilosopiya ng Kaliwanagan (Enlightenment) at rebolusyong Pranses, ang importante ay kamalayang humaharap sa kasaysayan, ang pakikisangkot ng karakter sa nangyayari, at pagsusuri kung lihis o lapat ang dalumat sa kalikasan ng mga nagaganap. Ang retorika ng modernidad nila ay dinamikong pagtitimbang sa halaga ng kostumbre’t tradisyon ngunit hindi konserbatibong kumakapit doon bilang transendental na katotohanang dapat laging sundin. Bagkus lumilingon doon upang mahugot ang binhi ng kinabukasan, pinipiga’t ginagamit ang salik noon upang buuin ang makabagong yugto ng kasaysayan. Sumisira upang lumikha—ito ang buod ng rebolusyong ipinanukala. Nakalubog sa kamalayang indibidwal ngunit hindi narisistikong obsesyon ang dumurog sa lahat, tulad ng mga nihilistang ideolohiya na binabalewala ang materyales na nakapaligid upang isuob iyon sa absolutong mithi. Taglay ng modernistang kritika ng ating rebolusyon ang maingat na pagkilatis sa tradisyon upang mapili ang mabuti sa salubungan ng mga kontradiksiyon at maiangat ang katayuan ng lahat sa mas masagana at mabisang antas ng kabuhayan. Matris ng Mga Kontradiksyon Pangunahing suliranin ang hinarap ng intelihensiyang katutubo ng masugpo ang armi ng Republika sa pagsuko ni Hen. Aguinaldo. Paano maipagpapatuloy ang rebolusyonaryong adhikain nina Rizal, Bonifacio, Mabini at Sakay sa panahon ng okupasyon/pasipikasyon? Paano maimumulat at maimomobilisa ang sambayanan upang maigupo ang dayuhang sumakop at itindig ang isang nagsasariling gobyerno, demokratikong ekonomya at humanistikong kultura? Paano malilikha ang hegemonya ng isang diwa’t kamalayang mapagpalaya sa gitna ng piyudal at kumprador-indibidwalistikong pundasyon? Tatlong lapit sa pagtugon sa palaisipang ang mailalahad dito, sa panimula: Una, ang alegorikong pagtatanghal sa sitwasyon ng bayan. Pangalawa, ang realistiko’t didaktikong paraan, sampu ng paggamit sa kulturang pabigkas, o pistang pangkultura ng balagtasan. Pangatlo, ang diskursong pedagohikal-agitprop ng United Front ng Philippine Writers League, at sosyalistang pagsubok ni Amado V. Hernandez. Kalakip dito ang paglulunsad na malalimang diskurso hinggil sa layon ng sining, ang etiko-politikong prinsipyo ng mapagpalayang estetika, na sinimulan ni Salvador P. Lopez sa kanyang librong Literature and Society at ipinagyaman ni Carlos Bulosan sa kanyang mga sanaysay at katha. Sa lohikang mahihinuha sa ibat ibang paraan ng paglutas sa krisis ng bansa, mailalarawan natin ang buod ng singular na mapagpalayang modernidad na may tatak Filipino. Paano maimumulat at maimomobilisa ang bayan sa gitna na pagsuko ng Republikang pinamunuan ni Hen. Aguinaldo? Paano makayayari ng panibagong hegemonya o gahum, ibig sabihin, ang lideratong moral at intelektuwal ng masang produktibo (manggagawa’t magsasaka) sa isang nagkakaisang hanay? Ipinatapon sa Guam ang mga ilustradong irreconcilables na sina Mabini,Artemio Ricarte, Pablo Ocampo, atbp, Dahil sa mabagsik na Anti-Sedition Law ng Nob. 4, 1901, at Brigandage Act ng Nob. 12, 1902, na ipinataw laban sa mga gerilya ni Hen. Macario Sakay na pinaratangang “tulisan,” samakawid walang makatwirang rason upang tumutol sa soberanyang Amerikano (Agoncillo & Guerrero 1970, 284-95). Sa istriktong sensura, napilitang ipasok sa alegoryang paraan ang publikong protesta ng mga mandudulang sina Juan Abad, Aurelio Tolentino, Juan Matapang Cruz, atbp. Nabilanggo’t pinagmulta sina Abad at Tolentino, gayundin ang may-ari’t editor ng El Renacimiento. Pinakatanyag ang dulang Kahapon, Ngayon at Bukas. Malinaw ang impluwensiya ng sensibilidad pangkasaysayan ni Rizal sa sarsuwelang ito, na nilapatan ng mga eksenang may pagbabalat-kayo’t panaginip na hiram sa aparatong teknikal ng sainete, opera, bodabil, moro-moro, atbp. Tulad ng paglilihim ng tunay na identidad ni Simoun sa El Filibusterismo’t mahiwagang pagbababalik ng kaluluwa ng mga biktimang pinaslang ng kolonyalismo, ginamit ni Tolentino di-tuwirang pagbabangon ng sambayanan, sa pamumuno ni Taga-ilog upang maligtas ang Ynang Bayan sa huli. Natulak si Malaynatin, ang kasalukuyan, na sumang-ayon sa hiling ng madlang kaluluwang bumangon sa kanyang panaginip, pati na si Haring Kamatayan, upang tigilan ang paglalaban ng madla upang mapalaya ang Ynang Bayan sa mananakop (Medina 1972, 211-16). Sa alegoriya, ang tunay na problemang inasinta ay ang tunggalian ng mga nasyonalistang puwersa laban sa mga ilustradong umayon sa kapangyarihan ng Estados Unidos: sina Pardo de Tavera, Pedro Paterno, Felipe Buencamino, Benito Legarda, at iba pang dating kasapi sa Republikang Malolos. Walang kolektibong pagpapasiya kung hati ang intelihensiya at ipinag-aaway-away ng Amerika ang mga katutubo. Lubhang masahol na kasalanan ang pagtataksil, ang pagkatraydor, na tila masisinag sa ginawang linlang ni Dr. Dominador Gomez sa kampon ni Sakay, kahalintulad nina Paterno’t Buencamino. Puna ni Doreen Fernandez na ang teknik, pamaraan at estilo ng mga dula ay hango sa kumbensyonal na gawi sa teatro noon. Ngunit ang modernista ay nakalakip sa "their concern--national in dimension, political in character, with persuasion and action as goals. Unlike indigenous drama, they were not limited to regional or community boundaries" (1996, 102) dahil ang pakay nila ay magpasiklab ng damdamin/diwang humihingi ng kalayaan at kasarinlan. Nadulutan ng perspektibong makabago ang sensibilidad ng Filipino hinggil sa espasyo/lunan at panahon ng kapamuhayan na lihis sa kinagisnan. Sa paghahalu-halong ito ng iba't ibang tipo o genre, masisilip ang isang tanda ng modernismo. Sa sarsuwelang Bagong Kristo matagumpay na naisusog ni Tolentino ang proletaryong prinsipyo ng pag-aklas sa kapitalistang mananakop, bagamat alegoriyang hango sa pasyon, senakulo’t pagbasa ng nakalipas na siglo. Masalimuot ang pahiwatig ng alegoriya, kung isasaisip ang paunawa ni Walter Benjamin na siyang metodo ng paglalahad sa isang mundong tinggagalan ng kahulugan, inalisan ng espirit at wagas na kanbuhayang makatao (Jameson 1971, 70-71). Sapilitang sekularisasyon ang mahihinuha sa pag-iral ng alegoriyang estilo. Kung sa bagay, ang modang ito kaakibat ng didaktiko’y mapanturong moda’y laganap na sa gawaing ebanghelyo ng mga misyonaryong Dominikano, Francisco, Hesuwita, atbp. Laganap ang pangangaral sa sermon at edukasyong umiiral mula pa dumating sina Fr. Urdaneta kasama nina Legaspi’t Martin de Goiti. Gayunpaman, mamamalas sa Bagong Kristo na dumudulog na ang awtor sa pag-alsa’t paglago ng proletaryong uri. Ang “drama socialista” ni Tolentino noong 1907 ay maituturing na bugtong- anak ng Banaag at Sikat ni Lope K. Santos. Pakinggan ang tila talumpating politikal ni Jesus Gatbiaya sa wakas ng dula: Mabuhay ang mga obrero sa sanglibutan!…. Ang araw na ito, unang araw ng Mayo, ay araw na pinipintakasi ng lahat ng obrero sa sanglibutan. Sa mga sandaling ito hindi tayo lamang ang nagsasaya. Akalain ninyong nagsasaya ngayon ang lahat ng mahirap sa balat ng lupa. At ano ang ipinagsasaya? Walang iba kundi ang pagkakaisang-loob, at pagkakaisang-layon ng lahat ng obrero sa sangsinukuban….Huwag tayong magpahuli, tayo’y umanib at sumabay sa kanila upang tayo’y lumusog at maging katawan din ng nasabing sangkataohang hari….. Katotohanan, katotohanang sinasabi ko sa inyo, na ang alin mang bayan, kapag nagkadalawang balak, na ang isa’y pawang mga poon, at ang isa nama’y pawang mga alila, ang bayang iyan ay maasahang patay na, bangkay na mistula at wala nang ibang mahihintay kung di na lamang ang mapanglaw na araw ng libing. (1975, 218). Binalangkas ng Kathambuhay Sanhi sa pagsikil sa teatro at iba pang palabas, nawalan ng awdiyens at tagapanood ang dulang akmang-agitprop. Maselan ang mga pagpupulong sa sperong pampubliko hanggang tuluyang pagkadakip at pagbitay kina Hen. Sakay at kapanalig. Ang 1907 batas sa pagbabawal ng pagladlad ng bandilang Katipuna ay hindi binawi hanggang 1919. Sa buong unang dekada hanggang pagtatag ng Asamblea noong Oktubre 16, 1907, ang mga lathalain ang humalili sa tulang pabigkas o pasalita, at dulang itinatanghal bilang instrumento ng kamalayang mapagpalaya. Bagamat may paghihigpit, kumalat ang mga peryodiko’t magasin na kinagiliwan—pagsambulat ng pagnanasang maibulalas ang tinitimping damdamin, sentimyento’t pagnanasang makapagsalita’t makipagbalitaa’t makipagtalastasan sa kapwa tungkol sa matinding pagdurusa’t paghangad ng ginahawa’t ligayang ipinagkait ng mga Kastila sa mahigit tatlong dantaong pananakop at pagpapahirap sa buong sambayanan. Maipagninilay na ang pamumulaklak ng nobela mula sa halimbawa ng Noli & Fili ay utang sa ilang hakbang ng kaunlaran. Bukod sa pagrami ng palimbagan at libreria ng mg librong inangkat mula sa Europa at ibang bansa, nawala na ang sensura ng gobyernong teokratiko. Nahikayat din ang mga manunulat, sa tangkilik ng Republika, na ibuhos ang kanilang imahinasyon at dalumat sa pagsusuri’y paglalarawan ng mabilis na mga pangyayari sa kapaligiran na tiwalag sa romantikong daigdig ng corrido, pasyon, duplo. Lumabas ang mga unang nobela Tagalog nina Gabriel Beato Francisco, Lope K. Santos, at Valeriano Hernandez Pena sa lingguhang Ang Kapatid ng Bayan noong 1899-1901, at iba pang lathalain. Sabay ring bumulas ang mga nobela sa ibang wika (Pampango, Ilokano, Cebuano, Hiligaynon). Nakatulong na mahigit ang libreng edukasyong pampubliko na lumago mula 177,000 estudyante noong 1897 hanggang 530,000 noong 1913; nagdoble ang mga taong marunong bumasa sa pagitan ng taong 1903 hanggang 1918. Nagsilbing laboratoryong eksperimental sa pagbuo ng makabansang gahum ang nobelang Banaag at Sikat (1904) ni Lope K. Santos at Pinaglahuan (1907) ni Faustino Aguilar. Makulay ang buhay at gawa ni Santos: naging unang pangulo ng Union del Trabajo de Filipinas UTF) at patnugot ng peryodikong Muling Pagsilang na naglathala ng maraming akda tungkol sa unyonismo mula sa Europa. Bagamat napaghinalaang nasulsulan siya American Federation of Labor, si Santos ay sinuporta nina Isabelo de los Reyes at Dominador Gomez. Kasapi si Santos sa rebolusyonaryong tropa sa Laguna at Batangas—hindi ilustradong nagbabad sa Espanya—at nangasiwa (katulong ang beteranong Hermenegildo Cruz) ng isang “Paaralan ng Sosyalism” (itinuro roon ang mga aralin nina Marx, Zola, Reclus, Gorki, pati na si Karl Kautsky) noong unang dekada. Itinampok ni Santos sa nobela ang mga ideyang inani sa mga nabanggit na awtor sa pakikipagtalastasan nina Delfin, peryodistang makasosyalista, at Felipe, isang anarkista. Kapwa nakasilid at nakasadlak ang dalawa sa masalimuot na usaping palasintahan, na siyang pain o panghalina sa madlang mambabasang nahirati sa mga romantikong pakikipagsapalarang hilig. Sila ang mga “bayani ng katubusan,” ng pagbabagong-buhay. Ngunit hindi ito tahasang nailarawan sapagkat ang tiyakang hinimay at sinuri ay ang patriyarkong ugali at pamantayan ng pamilya at ang kostumbre sa pagmamana ng ari-arian, sa panig ng mayamang Meni at amang Don Ramon. Tumpak ang puna ni Jim Richardson na kahawig ng isip ni De Los Reyes, ang sosyalismo ay walang iba kundi ang prinsipyong ligal ng pagkakapantay-pantay, sa pangitain ng liberalismong moralidad ng Kaliwanagan (2011, 22). Kaya sa palagay ni Delfin, ang Konstitusyon ng Estados Unidos ay umaapaw sa mga sosyalistang mithiin,” at ang gobyernong Amerikano ay tuwirang nakasalig sa mga prinsipyong sosyalista” na higit pa sa bansang nagpapanggap na sosyalista. Ito ang isang dahilan na halos walang matipunong kritika sa manaakop ang nobela. Diyalektika ng Indibiduwal at Madla Napatunayang mabisa ang Banaag at Sikat sa pagkalat ng mga kaisipang anti-kapitalista—3,000 kopya ang nabili sa ilang linggo lamang pagkalabas ng nobela. Marahil, mas makahulugan ang pagmuniin na ang sirkulo ng mga peryodista, manunulat, impresores, at unyonista’y kabilang sina Crisanto Evangelista, Domingo Ponce at Cirilo Bognot, mga tagapagtatag ng Partido Komunista ng Pilipinas noong sumunod na dalawang dekada (Saulo 1990, 6-9). Bago pa man dumating sina Tan Malaka at James Allen (Sol Auerbach), malusog at mayaman na ang kaalamang mapagpalaya ng uring mangagawa’t artisano sa kalunsuran ng Pilipinas sa yugtong ito ng kasayayan. Ang makatuturang naitanghal ni Santos sa nobela yaong wala roon o naipahiwatig lamang: ang pagkakalapat ng teorya at praktika. Ano ang nararapat pag-ukulan ng matamang pagkukuro sa mabuting pagkakatugma ng kamalayan at kapaligiran, ng simulain at pagkilos? Sa kabanatang “Dilim at Kaliwanagan,” nasaling ang pagkakaiba ng rebolusyong sosyal sa rebolusyong pampulitika sa diskusyon ng magkaibigan. Sambit ni Felipe, “panahon na ngayon ng ating Rebolusyong sosyal, sapagkat sa akala ko’y puno na sa pagtitiis ang ating ma maralita.” Sagot ni Delfin: ‘Hindi pa marahil , sapagkat hindi pa nagsisikilos nang kusa; hindi pa sumsigaw sa kanila ring bibig. Nangangailan pa ng mga taong hirang, ng mga bayaning tagaakay, tagasulsol at uliranin.” Samakatwid, wala pang integral na dalumat upang palayain ang sarili. Maingat si Delfin sa pagtaya sa antas ng mobilisasyon ng masa; tinitimbang niya kung may saloobin o pagnanais na magbago ng buhay ang masa kaagapay ng kanilang dinaramdam. Kailangan pa ang edukasyon, disiplina, kabatiran sa transpormasyon ng pamumuhay. Sa panig ni Felipe, kailangang buwagin ang anumang poder o “kapangyarihang makagagambala sa pagkaganap ng tunay at katutubong kalayaan ng tao,” alalaong baga’y ibalik ang likas na pakikipamuhay ng walang estado o institusyong mamumuno o mangangasiwa. Alisin man ang pribagong pag-aari, nariyan pa rin ang kapangyarihan “ng iba sa iba/“ Sa anarkistang pag-iisip ni Felipe, “Ang sarili lamang ang dapat makapangyari sa sarili….” Sumasang-ayon si Delfin sa ultimong adhika ni Felipe, ngunit hindi pa napapanahon, sa tingin niya, at isinaad ang isang tanawing kasintunog ng ebolusyonaryong iskema ni Auguste Comte o ng mga alagad nina Herbert Spencer at mga ebolusyonaryong repormista : …hindi pa araw ito ng ganap na Rebolusyon. Ang buhay ng mga lahi, ang lakad ng mga bayan, ay nagdaraan sa tatlong baitang ng panahon: una, ang panahong lahat ay iniaasa at iniuukol ng tao sa Maylikha.” Pangalawa, ang epoka ng mga bayani, at pangatlo, ang lahat ay galing sa lahat at mauuwi sa lahat—epoka ng komunismo. Payo ni Delfin: “Iangkap mo sa ating lahi at bayan ang tatlong baitan na iyan, at makikita mong iisa pa ang ating nalalampasan. Kasalukuyan pa tayong nagtutungtong sa pangalawa ng iisang paa, habang di pa naaangat ang isa sa una (1960, 538-39). Ang naturol na baitang-baitang na pagsulong ay halaw sa linyadong pagsukat ng kasaysayan ng kahayupan nagmula sa mga imbestigasyon ni Charles Darwin. Subalit hindi angkop ito sa kasaysayan ng lipunan na batay sa kontradiksyon ng mga uri buhay maihiwalay ang nagmamay-ari ng mga gamit sa prodyksyon at ang mga walang-pag-aaring mangagawa. Kailangan ang isang diyalektikag paraan ng pagsusuri upang maiitindihan ang problema ng modernidad sa atin. Sa puntong ito, ang ambag ng nobelang Pinaglahuan ni Aguilar ay natatangi. Maidadagdag na parikalang interpretasyon ang mahuhugot kung isasaisip na ang anarkista’t sindikalistang ideolohiyang pinag-uusapan ng dalawang magkaibigan ay kapwa lihis o salungat sa alitan ng magulang at anak, at lumulutang sa itaas o ibaba ng kalakarang palasintahan. Balighong pagbubuhol ng dalawang hibla ng naratibo kundi babasahin na sinadyang pag-aayos ito. Ibig ipahatid na malaki ang agwat ng mga kaisipan nina Delfin at Felipe sa kapaligiran, sa daloy ng kalakaran. Kasukdulan, Tapos Kakalasan? Kakaiba ang lapit ni Aguilar sa suliraning kontra-egemonya. Bagamat tinalakay pa rin sa banghay ng nobela ang hidwaan ng magulang at anak, tumambad ang tandisang tema ng makabagong nobela ni tinurol ni Lukacs: ang problema ng indibiduwal sa mundong walang tiyak na kahulugan o halagang pumapatnubay sa lahat, walang bathala o diyos o anumang batayan nagdudulot katwiran o katuturan sa lahat. Kung sa alegoriya ng mga sarsuwelang rebelde nagkawatak-watak ang mga nadaramang bagay at kahulugan nito, sa nobela naligaw ang tao sa isang mundong kakatwa’t banyaga, hindi mahulo kung saan nanggaling at saan patutungo. Sinikap ng nobelistang makatugon sa krisis ng lipunang naitulak sa makabagong panahon. Ang problema ng bayaning nangungulila’t giniyagis ng pagkabahala’t pag-aalanganin, ay masisilip sa katayuan ng protagonistang mayamang si Rojalde. Litaw na kinasangkapan din ang pag-iibigan nina Danding, ang mayamang kasintahan, at Luis Gat-buhay, ang pulubing organisador ng unyon sa isang kalakal na pag-aari ng isang Amerikano, at inilarawang maigi ang maalab na sintahan ng dalawa, binigyan ni Aguilar ng malaking puwang ang realistiko’t sikolohikong analisis sa malikot at mapusok na damdamin ng kumprador-usurerong Rojalde na, bagamat matagumpay sa pagsuyo sa mga magulang ni Danding, ay bigo naman sa pagtamo ng kaganapan: ang anak ni Danding ay anak nila ni Luis, ang nabilanggo’t namatay na katipan. Masinop ang pagtatagni-tagni ng mga pangyayari, dramatiko’t kapana-panabik ang pagsunud-sunod ng mga tagpo sa dalawang banghay ng pag-iibigan nina Danding at Luis, kaalinsabay ng maniobra ng tusong Rojalde upang masagkaan ni Rojalde ang kanilang pag-iisang-dibdib. Kasakiman at patriyarkong kalupitan ang sumugpo sa marangal at busilak na pagmamahalan ng dalawang biktima ng sistemang sumusuob sa salapi’t makahayup na pagmamalabis. Mala-Kristo ang pagkasawi ni Luis, himatong na sakripisyo lamang ang mga bayani ng kaligtasan ng uring inaalipin ng dayuhang kapitalista. Sa malas, wala pang kolektibong kapasiyahan at lakas ang mga bisig na yumayari ng produktong nagpapayaman sa kapitalista-kolonisador, bagamat inaangkin pa rin nila ang katapangan, katatagan, at makataong paninindigan na siyang tutubos sa dinuhaging lipunan sa kinabukasan. Senyal na dalisay na pagnanais ng kalayaan ang anak ni Danding at Luis, sagisag ng minimithing pagbabago. Nang manalo ang Partido Nacionalista (PN) nina Quezon at Osmena, sa bisa ng islogang “kagyat, ganap at buong kasarinlan,” patunay na matindi’t malaganap pa rin, mula 1907 hanggang 1922, ang nasyonalistikong simbuyo ng masa. Isang paraan ito upang malinlang ang sambayanan. Ang Asambleyang Pilipino na pinamunuan ng mga NP politiko, ang bagong prinsipalya na nagsilbing instrumento sa madaling pangongolekta ng buwis upang mapondohan ang administrasyon kolonyal. Patuloy na namayani ang uring panginoong maylupa. malaking burgesiyang komprador, at burokrata-kapitalistang pangkat nina Quezon, Osmena at Roxas hanggang sumabog ang Pangalawang Digmaang Pandaigdig. Namulaklak ang nobela sa kabila ng mga batas kontra-Sedisyon at Bandolerismo, at kasong nagparusa sa pabliser at editor ng El Renacimiento noong 1908. Naging komersiyalisado ang sarsuwela’t humina na rin ang pamimili ng nobela. Ang Filipinisasyong inilunsad ni Taft ay humantong sa pagdami ng mga Filipino sa burokrasya (laluna sa administrasyon ni Francis Burton Harrison, 1913-21).Nang ipasa ang Jones Law ng 1916, nagkaroon ng limitadong awtonomiya—palsipikado, sa tingin ng iba, sapagkat sa bisa ng “malayang kalakalang” ipinataw ng Payne-Aldrich Act noong 1909, sinagip ang bulok na sistemang agrikulturang piyudal na pumigil sa anumang industriyalisasyon, ugat ng katayuang dependienteng lipunan hanggang ngayon. Sintomas marahil ng mga ilusyon hinggil sa pagkahuwaran ng U.S. bilang demokrasya ang “Ang Beterano” ni Lazaro Francisco. Paniwala ang ilang awtor sa ideyang kung makikilala lamang ang katapangan at kadakilaan ng Pilipinong marunong magsakripisyo para sa uliraning halimbawa ng Estados Unidos, bibigyan ng kasarinlan ang Pilipinas. Tandisang indibiduwalismo ito: ang usaping panlipunan ay malulutas sa panloob na moralidad ng bawat indibiduwal, laluna kung matalino’t taglay ang dugong maharlika sa panig ng Amerikanang si Bertha Carvel, at pagkamasunurin sa Punong Puti ni Arcadio Pulintan. Tugon ng binibini: “Ibibigay ko ang buo kung buhay sa ikapagiging dapat ko sa mga dakila ninyong pagtuturing” (1998, 156). Bago naitatag ang Komonwelt noong 1935, madugong pakikibaka ang yumanig sa buong bansa. Nagpakita ang mga manggagawa sa Maynila at mga magsasaka sa Gitnang Luzon, Timog Luzon, Bisaya at Mindanaw ng espontanyong karahasan, kaalinsabay ng rebelyon ng mga Colorum sa Mindanao at sa Pangasinan noong 1923-24, 1931; sa mga pabrika ng asukal sa Negros Oriental, Negros Occidental, at Iloilo. Noong Mayo 2-3, pumutok ang insureksyon ng mga Sakdalista sa Laguna, Rizal, Kabite, Tayabas at Bulacan, na kasangkot ang maraming pesante, magsasaka’t trabahador. Dito lumantad ang isang tipo ng pagkakawing ng sining at pulitika sa katauhan ni Benigno Ramos, tagapundar ng Partido Sakdalista. Pananagutan ng Sining Kung babalik-tanawin, ang arte poetikang sinusunod ng henerasyon nina Lope K. Santos, Inigo Ed. Regalado at mga kapanahon. ay hango sa tradisyong inilatag ng mga Griyego’t Romonang pantas. Ayon kay Julian Cruz Balmaseda, “Ang tula ay isang kaisipang naglalarawan ng kagandahan, ng kariktan, ng kadakilaan,” na kailangang magtipon-tipon sa isang kaisipan (2013, 58). Abstraksyong walang laman ito kung hindi isasakonteksto sa isang tiyak na panahon/lugar. Sa pagtalakay sa paksa ng anong uri ng modernidad mayroon tayo, naimungkahi ko na ito’y isang dulo ng kontradiksiyon, kasanib sa naratibo ng imperyalismo/monopolyo kapitalismo. Walang modernidad o kamalayan-sa-sarili ang kolonisadong lipunan kundi yaong hiram o dulot ng Kanlurang sibilisasyon. Samaktuwid, ang mapagpalayang kilusang lilikha sa modernidad ng mga taong sinakop ay magtataglay ng dalawang katangiang bubuo sa pangkasalukuyang kultura: realistiko’t popular. Madaling matarok ang dimensiyong pagka-popular: naiintindihan ng masa, ginagamit ang anyo ng kanilang komunikasyon, ipinahahayag ang buod ng kanilang paninindigan. Sa dimensiyong reaistiko, madaling mawatasan ang aspeto ng pagka-realistiko: kongkreto sa kalawakan ng detalyeng nailarawan, ibinubunyag ang sanhi ng mga pangyayari, ipinapakita ang dominanteng pagtingin na angkin ng mga naghahari. Nasipat natin itong naibadya ng mga nobelang natukoy sa una. Ang mga kaibuturang katangian ng radikal na sining ay hindi pa ganap na naisisiwalat sa nobela nina Santos o Aguilar, at utopikong pahiwatig pa lamang sa mga alegorikong dulang nabanggit. Bukod sa paglagom sa aktuwalidad,kailangan kapain din ang potensiyalidad sa hinaharap. Ang mga elementong kailangan pang linangin ay: pagsusuri sa punto-de-bista ng uring taglay ang pinakamasaklaw na kalutasan sa mga masidhing suliraning humahamon sa bayan, ipagdiinan ang dinamikong pagsulong ng lipunan, pagpupunyaging igiit ang pinakaprogresibong paninindigan upang makamit nito ang pamunuan, iangkop ang tradisyon sa kasalukuyan na maiintindihan ng lahat, paglipat ng mga naisakatuparang kagalingan sa mga pangkat na nakikibakang makagabay sa buong bansa—sa madaling salita, ilipat ang liderato ng lipunan sa uring proletaryo/manggagawang siyang susi sa kaunlaran at tunay na kasarinlan (Brecht 1975). Paano naisagawa ito nina Jose Corazon de Jesus, tawag nating “Batute” rito (1896-1932), at Benigno Ramos (1892-1945)? Puso’t Kaluluwang Nagsandata Pinakatanyag sa timpalak-balagtasan (circa 1924) noon, si Batute ay abogado’t peryodista na kadalasa’y lumahok sa mainit na usaping pampulitika sa tuwiran o paambil. Nakalubog din siya sa kapitalistang milyu ng kalunsuran. Sa panahon ng mass produksyon ng anumang maipagbibiling bagay, gumaya rin si Batute sa pagsasalisi ng talata, parirala, hulagway, na may magkamukhang tabas. Naging pabrika ng palasak na berso ang mga upisina ng Taliba (dalawang makina sa pagtabas ng taludturan ang umaandar doon: "Buhay Maynila" at "Mga Lagot na Bagting ng Kudyapi), Liwayway, Ang Mithi, Bagong Lipang Kalabaw, at Sampagita. Naging negosyante ang makata, salamat sa modernong teknolohiya ng imprenta at distribusyon ng peryodiko't lingguhan, polyeto't libro. Naging pansumandaling libangan ang pagbabasa ng tula, o pakikinig sa balagtasan na nagdulot-aliw sa madlang dumadalo sa mga pista. Mapanganib ang lagay ng manunulat na medyo nakaangat sa mga karaniwang obrero sa imprenta ngunit madaling maalis sa trabaho. Minsan, sinuportahan si Batute ng pabliser sa isang sakdal ng Amerikanong guro; sa pangalawang kaso, tinanggal na siya nang hindi siya tumigil sa pagsulsol sa mga estudyante sa Manila North High School sa pagtutol sa panlalait ng mga Amerikano (San Juan 2015, 178). Bago pa rito, naisakdal at pinagmulta si Batute dahil sa pagtuligsa niya kay Mrs. J.F. Oliver, isang guro noong Marso 2, 1921. Sa tulang “Black and White,” at maraming tulang itinipon ni Monico Atienza (1995), masasalat ang popular at realistikong aspeto na nailahat ko. Tunghayan ang ilang taludtod mula sa “Dugo” at ‘Pakikidigma,” lathala noong 1929, halimbawa: “Ikaw’y makidigma sa laot ng buhay / At walang bayaning nasindak sa laban; / Kung saan ka lalong mayroong kahinaan, doon mo dukutin ang iyong tagumpay” (Lumbera & Lumbera 1982, 215-217). Mas mapusok at mapangahas ang himig ng boses sa “Malikmata,” kung saan ang tema ng dinamiko’t kongkretong kapaligiran ang paksa: “Hali-halili lang ang anyo ng bagay / At hali-halili ang tingkad ng kulay; / Kay rami ng ating inapi’t utusang / Sa paghihiganti—bukas, sila naman” (hinggil sa paksang-diwa ng mga sinipi, konsultahin si Atienza 2006). Lubos na bantog si Batute sa kanyang tulang “Ang Bayan Ko” (1928), nilapatan ng musika ni Constancio de Guzman, at idinagdag sa tanyag na sarsuwelang “Walang Sugat” (1902) ni Severino Reyes. Kalayaan ay birtud ng kalikasan: “Ibon mang may layang lumipad /Kulungin mo at umiiyak /Bayan pa kayang sakdal dilag /Ang di magnasang makaalpas..” (kalakip sa Cruz & Reyes 1984, 142). Hindi lamang makata ng palasintahang paksain si Batute, kundi manlilikhang masaklaw ang dalumat pangkasaysayan, litaw sa epikong tulang Sa Dakong Silangan (1928). Dalawang taon bago pumanaw si Batute noong 1932, naisulat ni Amado V. Hernandez ang kanyang “Kung Tuyo na ang Luha Mo, Aking Bayan” (Cruz & Reyes 146-47), na siyang naging pampasiglang sigaw ng mga demonstrador ng “First Quarter Storm” sa bisperas ng batas-militar ng diktadurang Marcos. Sinamantalang sumakay sina Batute at Hernandez sa namamayaning hilig sa sining-pabigkas hanggang hindi pa ito pinapalis ng pagkagumon sa bodabil, radyo at pelikula sa panahong bago pasinayaan ang Komonwelt. Paglilitis ng Tadhana Isang pagwawasto sa ginagawiang haka-haka ang dapat isingit dito. Hindi si Batute o Hernandez ang kumatawan ng kontra-gahum na pakikibaka noong dekada ika-1930-40, kundi si Benigno Ramos. Lumahok si Ramos sa balagtasan noong 1926 sa kanyang “Balagtasan ng Kalayaan” (Zafra 2006, 274). Bago pa naging empleyado sa Senado bilang tagaslin noong 1917, naisulat na niya ang Pancho Villa: Maikling Kasaysayan ng Bantog at Kilabot na Taong Ito sa Mehiko. Taglay na ni Ramos ang istoriko-materyalistang pananaw na masisinag sa mga akda niya sa peryodikong Ang Bayang Filipino noong 1913 hanggang 1917. Pagkatapos magbitiw sa burokrasya noong 1930 sa kanyang pagtutol kay Presidente Quezon sa usapin ng Amerikanong pamamahala at karapatan ng mga Filipinong estudyante sa Manila High School, ibinuhos ni Ramos ang kalooban sa lingguhang pahayagang Sakdal na matapang na taliba ng sambayanan laban sa oligarkiya at kolonyalismong Amerikano. Noong Oktubre 1933, itinatag niya ang Lapiang Sakdalista na sumalungat sa panukala ng naghaharing Partido Nacionalista hinggil sa usapin ng pambansang kasarinlan at katarungang panlipunan. Nang sila’y sikilin at pigilin, naglunsad ng armadong aklasan ang masa noong Mayo 2-3, 1935 sa labing-apat na bayan ng Gitnang Luzon. Bagamat naging maka-Hapon o kolaboraytor si Ramos pagkaraang mabilanggo noong Disyembre 1939, hindi mapapasubalian ang kanyang pananalig sa nasyonalistikong demokrasya para sa nakararaming anak-pawis (Tolentino 1998). Bukod sa matalinong pagkukuro sa pagbabago ng anyo ng sining sa mga unang tula niya, si Ramos ay likas na mapanghimagsik at mapagsubok sa pagtatambal ng kamalayan at kapaligiran. Pinagpugayan siyang “poeta revolucionario” dahil sa eksperimentasyon at pagkamakabago. Matayog at mabisang nakapupukaw ang mga tulang “Gumising Ka, Aking Bayan,” “Panulat,” “Asyenda,” “Katas-Diwa,” at iba pa, makikilates sa “Mga Agam-Agam” (inilathala sa El Renacimiento, 28 Abril 1911) ang katangiang realistiko’t popular na sangkap sa paghikayat sa masang magkuro, sumuri, at maghinuha ng kinakailangang kilos sa pagsira ng di-rasyonal na institusyon at pagtutugma ng katwiran at ayos ng relasyong panlipunan. Ang aral o turo na naibigkis dito ay kasingkaw ng imahen o kakintalang maramdamin: Ang taong kumita sa tulo ng pawis, sa mga paggawa at banat ng bisig ay taong marapat sa mga pag-ibig at sa pagkilala ng bawa’t may isip. Ang mga mahirap ang pinanggalingan ng salaping hari ng nangabubuhay, sa kanilang palad ito namuhatan at sa tuyong bulsa’y siyang nagpayaman. Ang bawat may milay ay nagmula muna sa buhay-hikahos ngayong nakikita. Humigit-kumulang ay nangagtamasa ng sa mahihirap na taglay na dusa. Ang bawa’t hangingging ng mga pagbulyaw sa mga mahirap ay isa rin namang hukay na sa ganid na paglilibinga’t sasaksi sa kanyang waka na mapanglaw. Ang palad ay walang palagiang banig ni isang uupang sukat na makamit. Pagkagiring pula! Siya’t magtitindig ng api’t mamamatay sa mga malupit. Hindi nasisilip agad ang ligaya kung hindi magwagi sa pakikibaka. Ang mga mahirap na nananandata kung api ma’y busog sa mga pag-asa. Tubig na malinis ang nakakatulad ng pusong bayani ng isang mahirap, kahi’t tampisawin ng paang may burak ay hindi malabo: di mapapaglusak. Ang pigil ng sama’y nasa dakong huli, at kung sa gayon ma’y laging nagwawagi asahan at bukas nama’y mga api ang magtatagumpay at hindi ang imbi. (Ramos 1998, 13-14) Dalawampung taon pa ang magdaraan bago pumutok ang masigabong martsa ng bayan sa Kaarawan ng Paggawa na idinakila ni Ramos sa kanyang tula. Binuo at pinamunuan ng Partido Komunista ang aksyon, na winasak ng papet na konstabularya ni Quezon sa utos ng imperyalistang Amerikano. Maraming inaresto’t ibinalanggo. Ulat ni Amado Guerrero: “Ang Partido ay ipinagbawal ng papet na Korte Suprema at ang mga lider ay sinintensiyahang mabilanggo [noong 1932]. Gayunman, sa kabila ng pagbabawal sa Partido, sumiklab ang mga espontanyong pagbabangon ng mga magsasaka tulad ng naganap sa Tayug, Pangasinan, noong 1931 at ng ibinunsod ng mga Sakdal” (1970, 52-53) noong 1935, na naibadya na sa unahan. Aklasan: Pagsalungat sa Kapalaran Inihudyat ng mga pagbabalikwas ng nakararaming mamamayan na nakahulagpos na sa antas ng rebolusyong Pranses ang modernong kabihasnan at humhangos na sa yugto Komunidad sa Paris ng 1871. Magkatalik na ang uring magbubukid, manggagawa’t intelektuwal sa kalunsuran sa nagkakaisang pagsalakay sa kapangyarihang piyudal, kumprador at kolonyalistang dayuhan. Unti-unting nayayari ang lideratong moral-intelektuwal ng makabayang pangkat. Masasalamin ito sa imahen ng aklasan. Mabalasik na naihatid ito sa tulang “Aklasan” ni Hernandez, na kasama sa kanyang librong Kayumanggi (1940). Nakalutang sa isang argumento na kung hindi napapalitan ang mali o masamang pamamalakad, iigpaw ang udyok ng himagsikan. Narito ang huling talugtod ng pagbabanta’t pagbabala: Ngunit habang may pasunod na ang tao’y parang hayop samantalang may pasahod na anaki’y isang limos…. at may batas na baluktot na sa ila’y tagakupkop, ang aklasan ay sisipot at magsasabog ng poot, ang aklasa’y walang lagot, unos, apoy, kidlat, kulog, mag-uusig, manghahamok na parang talim ng gulok, hihingi ng pagtutuos hanggang lubusang matampok, kilalani’t mabantayog ang katwirang inaapop, hanggang ganap na matubos ang Paggawang bagong Hesus na ipinako sa kurus. (Medina 1972, 345) Pansinin na ang harayang Hesukristo ang ikinabit sa “Paggawa” ay nagpapagunita sa atin ng imahen sa huling tagpo sa nobelang Pinaglahuan, wari bagang ang sakripisyo ng sambayanan ay nagpapangako ng di-mahahadlangang katubusan sa wakas. Maaaring hinagapin na sagisag ito ng nakaugat na tradisyong milenaryo ng mga Colorum, sektaryang pangkat tulad ng Cofradia ni Hermano Pule, atbp. Sa kabilang dako, isinaalang-alang ng makata’t nobelista ang gawi, ugali, hilig ng madla na inilubog sa Kristiyanong ritwal ng cenaculo at pagbasa sa Pasyon. Montage: Sintomas ng Kinabukasan Ang aklasan ay nailarawan naman sa mas realistikong paraan sa kuwento ni Brigido Batungbakal, “Aklasan.” Maantig at maudyok ang ritmo ng mga pangungusap sa naratibo, katugma ng daloy ng pagbabalita sa radyo, isang teknolohiyang lumaganap na noong Komonwelt. Mas makapangyarihan ang impluwensiya ng pelikulang may tinig noong dekada 1930 (Lumbera 1998, 397-98), kung saan ang metodo ng montage ang kontra-egemonyang lakas na dumurog sa katahimikan, sa kunwaring-rasyonalidad ng kapaligiran. Maihahalimbawa na ang maikli’t putol-putol na taludtod sa unang bahagi ng “Aklasan” ni Hernandez. Sindak sa sigalot ang hiwatig ng puta-putaking detalye sa “snapshots.” Sa kuwento, hindi lang maramdaming paglalarawan ang kinasangkapan ng nag-uulat na reporter, kundi ang pagtatagning parataktika ng eksena ang mabisang representasyon ng gulo, paglalaban ng hinagap at kalakaran—sa malao’t madali, ang sindak ng krisis sa montage ang nakasiwalat ng katotohanang binaluktot ng inilimbag na ulat ng pahayagang Katarungan. Subaybayan ang indayog ng mga pariralang nakapaloob sa talatang ito: Muling nagsalita si Andres Santos sa kanyang mga kasamahan. Sinabi niyang ingatan ang pagsakit sa mga taong hindi kasang-ayon ng kanilang simulain. Umugong ang hiyawan. Tumututol ang marami sa kanyang ibig mangyari. Hindi maaari ang ganyan. Kailangang patayin ang sinomang mag-eskirol. Walang itatangi. Isang babae ang tumindig. Nagsalita. Kailangang ipagtanggol ang karapatan ng mga nagsisi-aklas. Kailangang ipagtagumpay ang simulain natin sa kabuhayan. Umugong ang sigawan ng mga sumang-ayon. Pamaya-maya, isang trak ang huminto. Saka naghiyawan ng Mabuhay. Makikiramay sa atin ang mga taga-La Insular. Hindi tayo pababayaan ng mga taga-La Yebana. Tigas ng loob laman ang kailangan natin upang tayo’y magtagumpay (1982, 227-28). Kung aalagatain ang mabagal at mabigat na paglalatag ng mga pangyayari upang makabuo ng kapanabikan sa sinaunang kuwento nina Cirio Panganiban, “Bunga ng Kasalanan,” o ni Deogracias Rosario sa “Walang Panginoon,” malaki ang kaibahan ng paraan ng pagsasalaysay (Abadilla, Sebastian & Mariano 1954, 84-112). Pwedeng banggitin din ang sopistikadong pagsasalaysay ni Narciso Reyes sa “Lupang Tinubuan,” na pinagsusudlong ng pagtuklas ng nasyonalistikong saloobin sa pagkilala sa gunitang nagbubuklod sa salinlahi sa isang angkan sa isang tiyak na lugar. Dugo at lupa ang batayan ng pag-ibig sa bansa, hindi ang pakikibaka para sa kasarinlan at kalayaan ng mamamayan. Namumukod ang “Aklasan.” Walang pasubaling kinagiliwan ang mga kuwentong nabanggit, naging popular; ngunit nakatuon ang pagmamasid ng naratibo sa inbididuwalistikong sikolohiya ng mga tauhan. Nalulutas ang tensiyon at suliranin sa moralistiko’t sikolohiyang pagkakalas ng mga komplikasyon. Sa akda ni Batungbakal, ang pag-inog ng mga pangyayari ay nagmumula sa igting ng relasyong sosyal, popular at realistiko sapagkat idinidiin ang dinamikong sagupaan at salpukan ng makabuluhang lakas sa lipunan at ibinubunyag ang pagkakaugnay ng mga puwersang siyang nagpapagalaw sa bawat sulong ng mga pangyayari sa kasaysayan. Ito’y ambag sa kabatiran ng masa at sagot sa kung paano mababago ang buhay sa kolektibong pagtutulungan. Naitulak na naman tayo sa asignaturang ipinukol sa atin ng pilosopong Enrique Dussel nang isinakdal niya ang kapalaluan ng tinaguriang modernidad ng kapitalistang "world-system." Ipinagtanggol niya ang etika ng liberasyon sa panahon ng krisis ng makapangyarihang kabihasnan ng Kanluran, ng kapitalismong global. Ipinataw at ipinilit sa atin ito. Ang mapanghamong tanong: tatanggapin ba natin ito? babaguhin ba, o tuwirang itatapon kung pwede? Sa kabilang banda, posible bang magsimula sa wala? Posible bang lumikha ng talagang bago, burahin ang nakasulat sa borador at mag-umpisa sa blangkong papel? Paglalakbay sa Sangandaan ng mga Barikada Paano nakaabot sa antas na ito ang mga manlilikha? Paano naisiyasat at naikintal sa mabalasik na artikulasyon ang pag-uugnay ng nag-iisang kamalayan/isip at ang masalimuot na pakikisalamuha sa obhetibong realidad? Nagbago ang klima ng opinyon sa larangan ng komunikasyon at diskusyon pampubliko noong dekada ika-1930 hanggang 1942. Sumidhi ang digmaan ng mga uring panlipunan. Bukod sa pagkayanig sa status quo ng insureksiyon ng Sakdalista, at mabulas na demonstrasyon ng mga alagad ng Partido Komunista ni Crisanto Evangelista at Partido Socialista ni Pedro Abad Santos, na humantong sa pagkakasanib ng dalawang kilusang ito, naitatag ang Philippine Writers Leaguenoong 1939. Pinamunuan nina Federico Mangahas, Teodoro Agoncillo, Salvador Lopez, Manuel Arguilla, Arturo Rotor, at iba pang intelektuwal, nagkaroon ng kolektibong kamalayan at plataporma ang nakakaraming manunulat. Ibinuod ang pagtugon ng mga manlilikha sa maselang problema ng bansa sa analitikong sanaysay ni Lopez sa librong Panitikan at Lipunan (1940). Maituturing na si Lopez ang pangunahing kritiko-intelektuwal ng modernidad bilang pag-uugnay ng pandaigdigang bisyon ng sosyalismo at kulturang katutubo. Subalit sa usapin ng wika, hindi pa rin nakahulagpos ang League sa pagdakila sa wikang Ingles: walang nobela sa Tagalog ang nagkamit ng primera premyo sa timpalak nila noong 1940. Depende pa rin sila sa "benevolent rule" ng Estados Unidos (Mojares 1983, 306-08). Naigiit ko na sa bungad ang dalawang katangiang pagkapopular at pagkarealistiko na kailangan upang makabuo ng hegemonya ng uring manggagawa. Nakasalalay ito sa pamumunong moral/espiritwal ng mga organikong intelektuwal ng masa. Utang sa pananalig ng uring manggagawa’t magbubukid, sa kanilang pagtutol at pagkilos laban sa pang-aapi ng imperyalismo’t kakutsaba nito, namulaklak ang damdaming mapagpalaya sa kaisipang nailahad ni Lopez sa kanyang akda. Nahati ang pangkat ng mga manunulat sa dalawang bahagi: una, ang mga aesthete na naniniwala sa primaryang aksyoma ng sining-para-sa-kapakanan ng sining” at, pangalawa, ang naniniwala na ang pinaimportanteng layon nila ang “pagpapaunlad ng kagayan ng tao at sa pagtatanggol sa kanyang karapatan.” Nag-panukala na “makikilala lamang ng tao ang kanyang sarili sa pamamagitan ng pagkilala sa iba,” masinop na nilagom ni Lopez ang sitwasyon ng alagad-ng-sining sa katanungang ito: “Tutugtog ba sila ng biyolin habang nagliliyab ang Roma? …O nang hindi nakakalimutan na ang sining ay dapat manawagan sa tao sa pamamagitan ng ganda’t kapangyarihan, gagampanan ba nila ang kanilang tungkulin sa daigdig ng mga tao, hihingahin ba ang hanging hinihinga natin, pag-iisipan ba ang mga problemang lumilito sa atin, ipapahiram ba ang pananaw at pagkahenyong ipinagkaloob sa kanila upang ganap na malutas ang mga ito?” (1984, 255). Nasambit ang tugtog ng biyolin habang naglalagablab ang lunsod. Walang puwang rito upang dumulog nang maigi sa masagana't masinop na pag-aaral ni Teresita Gimenez Maceda, Mga Tinig mula Sa Ibaba (1996). Sa Kabanata 3 ng kanyang libro, sinikap ni Maceda na talakayin ang pagsasanib ng tradisyong katutubo at radikalismo ng Partido Sosialista ni Pedro Abad Santos. Ang tendensiyang popular ng magbubukid, ang damdamin at hinagap na nilalaman ng mga awit, ay binihisan ng nasyonalistikong porma sa halimbawa ng Sakdalista ni Benigno Ramos (Maceda 1996, 61). Ang nasyonalistikong anyo ay nasidlan ng simulaing unibersal ng sosyalistang plataporma, nakasentro sa hangarin ng proletaryong uri na matamo ang katubusan ng buong sangkatauhan sa pagpapalaya niya mula sa tirano ng kapital. Sumalupa ang utopikong panaginip, nagkatawang-lupa ang pangarap at pag-asam sa maluwalhating kinabukasan. Patunay na ang metodong diyalektikal ay siyang tahasang bumalangkas at umugit sa mga likhang-sining na taglay ang makabago't siyentipikong kamalayan sa pagkakaposisyon ng bayan sa ekonomiyang pampulitika ng kapitalismong global, sa daluyan ng monopolyo-kapitalismo o imperyalismo. Isang Nagbunga ng Dalawang May Pangatlo Sa matalas na komprontasyon ng dalawang ideolohiyang natukoy, ang isa nakaugat sa burgesya/kapitalismong orden, at ang kasalungat na nakaugat sa uring pinagsasamantalahan, sumipot ang malinaw na kontradiksiyong hinaharap ng sambayanan. Ito ang kontradiksiyon ng mga gumagawa o yumayari ng kayamanang panlipunan, at ang mga makapanyarihang sumasamsam sa kayamanang iyon at nagpapalaganap ng kahirapan at kasamaan. Hustisya sosyal ang programa ni pangulong Quezon upang malutas ang kontradiksiyon. Samantala, sa panig ng mga organikong intelektuwal ng sambayanan, ang tugon sa krisis ng demokrasyang liberal na nakasalig sa kapitalismo ay rebolusyong sosyal at pulitikal—ang pag-alis ng pribadong pag-aari ng gamit sa produksiyon, pati lupaing sinasaka, kasabay ng pagtaboy sa mananakop, sa kolonyalismong Estados Unidos. Ang modernidad ng Kanlurang sibilisasyon ay barbarismo, samantalang ang modernidad na sumisibol at lumalago sa Pilipinas ay nagmumula sa kawalan o kabiguang nasa pusod ng Kanlurang sibilisasyon: ang kalayaan at kasarinlan ng inaalipin, inaapi, pinagsasamantalahan. Sa mga akda ni Carlos Bulosan, ang manunulat na tumungo sa U.S. noong 1930 upang makipagsapalaran kasama ang ilang libong Filipinong kinontrata ng mga pabrika’t plantasyon doon, natugunan ang hinihinging pakikipagbalitak ni Lopez at mga kapanalig sa Philippine Writers League. Naging kaibigan niya si Amado Hernandez at tumulong sa pagpapalathala ng Born of the People, talambuhay ni Luis Taruc. Nakilala rin niya sina Mangahas, Lopez, Rotor, at iba pang kababayang nakilahok sa kilusang makakaliwa (San Juan 1995). Noong 1946 lumabas ang kanyang tala ng mga karanasan niya at madlang kalahi: America Is in the Heart. Tumulong nang matagal sa pag-organisa ng mga unyon at pagtaliba ng mga simulain ng kilusang progresibo’t sosyalista, naitanghal ni Bulosan ang pagsasanib ng digmaan laban sa kapitalismo sa U.S. at ang anti-imperyalistang pakikibaka ng masang Filipino sa kanyang nobelang The Cry and the Dedication. Ang modernidad ng bansang bumabalikwas, nagsisikap tumakas sa pagkaduhagi, nagtataguyod ng mapagpalayang diwa’t damdamin, ay makikita sa mga akda ni Bulosan. Isang testimonyo nito ang tulang “If You Want to Know What We Are,” na kalakip sa Literature Under the Commonwealth, na pinamatnugutan nina Manuel Arguilla atbp. Sinisipi ko ang bahaging sumasaksi sa panahon ng pagkamakabago na katambal ng mapanlikhang bayanihan ng mga anak-pawis bilang pangwakas sa aking diskurso: Kami ang mga nagpapakasakit na nagdurusa para sa likas na pagmamahal ng tao sa kapwa, na gumugunita sa pagkatao ng bawat nilalang; kami ang mga manggagawang nagpapagod upang ang tigang na sangkapulua’y maging isang pook ng kasaganaan, na nagpapabagong-anyo sa kasaganaan upang maging halimuyak na walang kamatayan. Kami ang pita ng mga di-kilalang tao kahit saan, na nagpupunla ng yaman sa kaningningan ng malawak na daigdig kami ang bagong diwa at ang bagong saligan, ang bagong pagsasaluntian ng kaisipan; kami ang bagong pag-asa bagong kagalakan kahit saan. Kami ang pangarap at ang bituin, ang nagpapahupa ng dusa; kami ang hangganan ng pagsisiyasat, ang simula ng bagong kilusan; kami ang lihim ng landas ng pagdurusa; kami ang mithiin ng kadakilaan; kami ang buhay ng katibayan ng isang sumisibol na lipi. Kung nais ninyong mabatid kung sino kami— KAMI ANG REBOLUSYON! SANGGUNIAN Abadilla, A.G., F. B. Sebastian and A.D.G. Mariano. 1954. Ang Maikling Kathang Tagalog. Quezon City: Bede’s Publishing House Inc. Agoncillo, Teodoro 1974. Filipino Nationalism: 1872-1970. Manila: R. P. Garcia Publishing Co. ——-& Milagros Guerrero. 1970. History of the Filipino People. Manila: R.P. Garcia. Atienza, Monico. 2006. “Mg Tula ng Pulitika at Pakikisangkot ni Jose Corazon de Jesus.” Nasa sa Kilates. Ed. Rosario Torres-Yu. Quezon City: University of the Philippines Press. Balmaseda, Julian Cruz. 2013 (1938). “Ang Tatlong Panahon ng Tulang Tagalog.” Mga Lektura sa Kasaysayan ng Panitikan. Ed. Galileo Zafra. MetroManila: Aklat ng Bayan. Batungbakal, Brigido. 1982 (1935). “Aklasan.” Nasa sa Philippine Literature: A History and Anthology. Eds. Bienvenido Lumbera and Cynthia Nograles-Lumbera. Manila: National Book Store. Brecht, Bertolt. 1975. "The Popular and the Realistic." Nasa sa Marxists on Literature: An Anthology. Ed. David Craig. Baltimore: Penguin Books. Bulosan, Carlos. 1984 (1940). “Kung Nais Ninyong Mabatid Kung Sino Kami.” Salin mula sa Ingles nina Lilia Antonio, H. Beltran Jr., at Richie Valencia. Nasa sa Ang Ating Panitikan. Eds. Isagani Cruz & Soledad Reyes. Manila: Goodwill Trading Co. Cruz, Isagani & Soledad Reyes. 1984. Ang Ating Panitikan. Manila: Goodwill Trading Co. Dussel, Enrique. 2013. Ethics of Liberation. Durham, NC: Duke University Press. Fernandez, Doreen G. 1996. Palabas: Essays on Philippine Theater. Quezon City: Ateneo de Manila University Press. Francisco, Lazaro. 1998. “Ang Beterano.” 50 Kuwentong Ginto ng 50 Batikang Kwentista. Ed. Pedrito Reyes. Quezon City: Ateneo de Manila University Press. Guerrero, Amado. 1971. Lipunan at Rebolusyong Pilipino. Maynila: Lathalaang Pulang Tala. Jameson, Fredric. 1971. Marxism and Form. Princeton, NJ: Princeton University Press. Lopez, Salvador. 1984 (1940). “Panitikan at Lipunan.” Nasa sa Ang Ating Panitikan. Eds. Isagani Cruz & Soledad Reyes. Manila: Goodwill Trading Co. Lukacs, Georg. 1971 (1920). The Theory of the Novel. Tr. Anna Bostok. Cambridge, MA: MIT Press. Lumbera, Bienvenio & Cynthis Nograles Lumbera, eds. 1982. Philippine Literature: A History & Anthology. Manila: National Bookstore. Maceda, Teresita Gimenez. 1996. Mga Tinig Mula Sa Ibaba. Quezon City: University of the Philippines Press. Medina, Ben S. 1972. Tatlong Panahon ng Panitikan. Manila: National Book Store. Mojares, Resil B. 1983. Origins and Rise of the Filipino Novel. Quezon City: University of the Philippines Press. Ramos, Benigno. 1998. Gumising Ka, Aking Bayan. Ed. Delfin Tolentino, Jr.. Quezon City: Ateneo de Manila University Press. Reyes, Soledad. 1982. Nobelang Tagalog 1905-1975. Quezon City: Ateneo University Press. Richardson, Jim. 2011. Komunista. Quezon City: Ateneo de Manila University Press. San Juan, E. 1995. On Becoming Filipino: Selected Writings of Carlos Bulosan. Philadelphia: Temple University Press. Santos, Lope K. 1960 (1906). Banaag at Sikat. Quezon City: Manlapaz Publishing Co. Saulo, Alfredo B. 1990. Communism in the Philippines. Quezon City: Ateneo de Manila University Press. Tolentino, Aurelio. 1975. Selected Writings. Ed. Edna Zapanta-Manlapaz. Quezon City: University of the Philippines Library. Tolentino, Delfin Jr. 1998. “Paunang Salita.” Nasa sa Gumising Ka, Aking Bayan: Mga Piling Tula ni Benigno Ramos. Quezon City: Ateneo de Manila University Press. Wernsted, Frederick L. & Joseph Spencer. 1967. The Philippine Island World. Berkeley: U of California Press. Zafra, Galileo. 2006. “Ang Dalumat ng Katwiran sa Balagtasan Bilang Salik ni Estetikang Pampanitikan.” Nasa sa Kilates. Ed. Rosario Torres-Yu. Quezon City: University of the Philippines Press. PAGE 22 San Juan / Kontra-modernidad ABSTRACT: Unlike or antithetical to Western modernity, the alternative modernity of the Philippines coincides with its struggle for national democracy and independence. One singular strand of this trend derives from the national-popular energies distilled in vernacular literature. This talk sketches the trajectory of the national-popular imagination from oppositional writing in Tagalog in the first three decades of American rule up to the works of Jose Corazon de Jesus, Benigno Ramos, Amado Hernandez, and Carlos Bulosan. A Filipino counter-modernity emerged from the dialectic of peasant utopian activism and proletarian realism: an insurrectionary “noise” of the victims of imperial conquest syncopating what Jacques Attali calls the “sacrificial” with the “representational” stage of commodity-fetishism and the “repetition” of the postmodern era.—##

FRAUDULENT "DEMOCRACY" LAUNCHED BY BONGBONG MARCOS AND DUTERTE'S FASCIST VIOLENCE

The Final Report of the Philippine Election 2022 International Observers Mission was released on June 28, 2022, and presented at two online media events the same day. Access the report here. Massive Fraud Observed in Philippine ElectionsMassive Fraud Observed in Philippine Elections Press Release June 28, 2022 The International Coalition for Human Rights in the Philippines (ICHRP) has completed its independent monitoring and assessment of the Philippine elections that took place on May 9, 2022. The main finding is that the election was not free, honest, or fair by international standards. It was a classic ‘guns, goons, and gold’ contest and marked by a successful massive social media campaign to rebrand the kleptocratic Marcos family’s brutal dictatorship as the golden age of Philippine politics. The return of the disgraced Marcos family to center stage in the Philippines is consistent with the feudal dynastic system that is the centerpiece of political life in the country. Evidence Gathered by the International Observers Mission The Philippine Election 2022 International Observer Mission (IOM) was established as a response to Investigate PH’s independent international investigation into human rights violations in the Philippines. The IOM has had over 60 observers from 11 countries on the ground since April 1, who have meticulously documented the campaign, the vote, and the aftermath in various areas including Central Luzon, National Capital Region, Southern Tagalog, Southern Luzon, Central Visayas, Western Visayas, Eastern Visayas, and Mindanao. IOM observers included members of national parliaments, lawyers, trade unionists, church people, youth and students, educators, scientists, and human rights advocates. At various times, the IOM observers themselves were subjected to harassment and red-tagging by the police and military. “The observers reported that the May elections showed a higher level of failure of the electronic voting system than ever before, along with a higher level of blatant vote-buying, a disturbing level of red-tagging of candidates and parties, as well as a number of incidents of deadly violence. A large number of voters did not get to cast their vote, and many had to trust that election officials would later put their marked ballot paper through a Vote Counting Machine, thus undermining the secrecy of the vote,” said Lee Rhiannon, former Australian Senator and Commissioner of the IOM. Massive Fraud and Failure of The Democratic Process The main conclusion of the IOM is that the recent Philippine national elections were a failure of the democratic process. The elections took place in the most repressive context seen since the time of dictator Ferdinand Marcos. Military and state officials openly campaigned against the opposition by red-tagging the Leni Robredo campaign, as well as other candidates for Senate and partylist groups. “Throughout the election campaign, the Duterte government continued its orchestrated campaign of state terror. As part of its war on dissent, the government marshalled the entire machinery of government, including the judiciary, the military and police; and government departments of education, social services, and local governments,” said Danilo Arao of the anti-election fraud organization Kontra Daya. The IOM observed soldiers in Eastern Visayas up to the election day intimidating people not to vote for Bayan Muna and other progressive party lists. The May 9 election did not meet the standard of “free, honest, and fair” because of these prevailing conditions. It robbed voters of access to reliable information, access to voting places without intimidation, and a credible vote counting system. The IOM has reported election-related violations of human rights since early March in the form of political killings, shootings, abductions, death threats, political arrests, harassment and surveillance of candidates and supporters, large-scale red tagging, widespread vote-buying, media manipulation and repression, fake news, and harassment of journalists by the Marcos campaign. IOM researchers identified that the 2022 election results were the first time in five presidential elections in the Philippines that the number of votes garnered by an Automated Electronic System (AES) president is higher than the number one AES elected senator, suggesting massive fraud. Rule of Political Dynasties “The tendency towards a one-party state evident under the Duterte regime was omnipresent in the results of the May vote. In essence it was an exercise in para-military democracy fused with a system of feudal dynastic rule,” said Chris Ferguson, IOM Commissioner and former General Secretary of the World Communion of Reformed Churches. While there remain many political parties, most pay fealty to the Marcos-Duterte bloc. The opposition was all but wiped out in the Senate, with only one of the 12 candidates elected not allied with the Marcos-Duterte bloc in one way or another, and 3 political dynasties now controlling a quarter of the Senate seats. Similarly, the partylist system has been corrupted by dynastic politics to the point where only a shrinking sliver of the successful groups represent disadvantaged or marginalized sectors in Philippine society. “The partylist system should return to its intended purpose because now it is yet another failed attempt to democratize the Philippine political process,” continued Ferguson. Democratic Reforms Needed within the Philippine Political System The results of the May election are the latest in a series of chronic failures of the Philippine political system to offer the economic and social reforms required to advance social rights and speaks to the need for major reform. These political reforms required to democratize the Philippine polity include removing the feudal family dynasties from politics, reviewing the efficacy of the AES and renewing the partylist system to give a greater voice to the marginalized and dispossessed sectors. “For the international community and proponents of human rights, the results of the election represent a worst-case scenario. ICHRP’s concern is that the new Marcos-Duterte government will continue to provide legal and legislative cover for past and future human rights violations and crimes against humanity,” said Rev. Michael Yoshii, Commissioner of the IOM and member of the ICHRP Global Council. Yoshii continued, “the return of a Marcos to the presidency and the virtual elimination of legislative opposition represents a huge challenge for the international community. There must be a renewed effort to strengthen civil society and the organizations representing the popular sectors. A renewal of the democratic foundations of Philippine society will be essential to combating the pervasive authoritarian tendencies in Philippine society.” This ultimately means elimination of oppressive institutions such as the National Task Force to End Local Communist Armed Conflict and reducing the role of the military in public affairs, both of which played such a strong anti-democratic role in the electoral process. Monitoring and Reporting of the International Community “Looking forward, there needs to be an intensified international focus on the new Marcos-Duterte government and their ongoing human rights record. The international community needs to strengthen the capacity of internal and external human rights organizations to monitor and report on the situation in the Philippines,” said Peter Murphy, Chairperson of the ICHRP Global Council. “At the same time, the international community should continue to hold the outgoing Duterte team accountable for its abysmal human rights record. This work is underway at the International Criminal Court, and in the United Nations Human Rights Council processes, and can be pursued in national jurisdictions with Magnitsky-style laws. There should be no hint of a green light for continued human rights violations under the incoming Marcos-Duterte administration,” Murphy concluded. Further comment: Peter Murphy +61 418 312 301 ### The Commission of the International Observers Mission is: Sharan Burrow, General Secretary, International Trade Union Confederation Canon Barry Naylor, CHRP UK Séverine de Laveleye, Ecolo/Groen Deputy, Belgium Parliament Lee Rhiannon, Former Australian Senator Rev. Michael Yoshii, ICHRP Global Council, US Rev. Chris Ferguson, Former Secretary General, World Communion of Reformed Churche Xavier Cotillas Romero, President, Catalan Association for Peace

APOLINARIO MABINI, BAYANI NG LAHI

 

July release of PEIRCE'S PRAGMATICISM (Lexington Books)

 

DUTERTE'S LAST TRICK BEFORE THE BELL BONG-BONGS APOCALYPSE

 DUTERTE’S LAST DIRTY TRICK: Eluding the International Criminal Court

by E. SAN JUAN, Jr.

Just a few days ago, the international human-rights groups called INVESTIGATE PH released its final report on the Philippine State’s viola- tions of civil and political human rights aggravated by the lack of domestic remedies to address widespread abuses by the Duterte regime. The first six months of 2021 witnessed an unprecedented rampage of extrajudicial killings, illegal arrests, disappearances, and torture. The catalogue of vio- lations is horrendous but not unusual for a neocolony revaged by neolib- eral IMF-World Bank policies. It ranges from the suppression of rights to livelihood of the majority of citizens to the rigid militarized response to the pandemic that has inflicted severe economic hardships on peasants, women, migrant workers, indigenous communities, etc. Consequently, the Philippines has one of the largest number of pandemic deaths in Asia, with its economy a classic basket-case for the region.

The Duterte regime has installed a machinery of repression to att- tack progressive groups, human rights defenders, peace advocates, in the process shutting down the free press and all venues for the peaceful exer- cise of constitutional rights. INVESTIGATE PH concludes its report: “Pres- ident Duterte himself encourages extrajudicial killing, repeatedly calling for the murder of “drug personalities” and exhorting the police and military to kill all communist rebels and to “”forget about human rights”...The Philip- pines remains subservient to U.S interests in economic, military and geo- political policy, which continually undermines the people’s right to self-de- termination, development and peace, provoking protest and
repression” (Third Report of InvestigatePH).

A Glimpse of the Historical Background

While the deadly COVID-19 spread throughout the heartland of the superpower, in its tropical outpost the Philippines, the current regime’s carnage unfolds with ruthless efficiency. From 1899 to 1946, the Philip-

1

pines was the only U.S. colony in Asia annexed at the cost of 1.4 million Filipinos dead, and several thousand American troops killed in the Philip- pine-American War (1899-1913). From 1946 up to today, the Philippines remains a neocolony, with the recent extension of the U.S.-Philippines Vis- iting Forces Agreement allowing U.S. forces to intervene in Philippine af- fairs. During the Cold War, U.S. bases in the Philippines functioned as strategic springboards for intervention in the Korean and IndoChina wars. The neocolonial archipelago continues to do so with Washington's ongo- ing confrontation with China. While the Covid-19 Delta variant ravages the imperial heartland, in the tropical outpost President Duterte's carnage rages on, devastating the lives of 110 million Filipinos four million of whom reside in the United States as migrant workers, Navy personnel, engi- neers, doctors, nurses, women, and others exposed to the global pandem- ic crisis.

Since his election in 2016, Duterte distinguished himself with a bloated record of killing suspects in a drug-war scenario under cover of the pandemic. Over 8,000 suspects had been killed, validated by the Unit- ed Nations Office of the High Commissioner of Human Rights in its 48th Regular Session this September. More than 160 political activists had been killed, many of them red-tagged by the Philippine military, police, and local vigilantes. Phil Robertson, Human Rights Watch director, urged UN agencies to press the Duterte regime “to halt its atrocities (see its 2021 World Report). In its September meeting, the International Criminal Court advanced the human-rights complaints against Duterte to its Pre-Trial Chamber for the investigation of crimes against humanity (Pena 2021),

Systemic Breakdown

Less augury than symptom, the 2020 Covid-19 pandemic betokens a profound crisis of the neoliberal capitalist global order. Over four million people worldwide have died, 609 thousand in the U.S., 539 in Brazil, and 413 in India (as of July 15, 2021). Variants are multiplying, with no end in sight. People of color, the poor and marginalized everywhere, suffer more than the propertied, as usual. We transitioned from 9/11 “disaster” and “global war on terrorism” to the 2008 meltdown of casino/finance capital without much retribution—except the misery of the impoverished millions.

2

Perhaps the survivors are now regrouping and strategizing their next moves to overturn the predatory iniquitous system.

Crisis is essential to capitalism as a way of what Marx called “the forcible adjustment of all the contradictions of capitalism” (Harvey 2014, xiii). Dispossession as capital accumulation, creative destruction, prof- itable waste—such as the paradoxes, antinomies, aporias that litter the postmodern landscape. Antagonism between the few plutocratic man- agers of the security/surveillance state and the redundant majority are bound to sharpen as we face worldwide discontent—witness the mass mobilization after George Floyd’s killing. Aside from the pandemic, drought, fires, floods and all sorts of natural disasters are wreaking havoc on economies and lives in many continents, on top of internecine and mul- tilateral conflicts for control of markets, resources, territories, hopes, dreams, etc.

What we are facing now is however quite unprecedented It is not rebellion from the exploited masses but an ecological catastrophe that capitalist globalization cannot stop, much less prevent from worsening since it has exacerbated the process of disintegration. Commodity- fetishism reigns supreme. Mike Davis has incisively diagnosed our current predicament: “We see a world system of accumulation everywhere break- ing down traditional boundaries between animal diseases and humans, increasing the power of drug monopolies, proliferating carcinogenic waste, subsidizing oligarchy and undermining progressive governments commit- ted to public health, destroying traditional communities (both industrial and preindustrial) and turning the oceans into sewers. Market solutions leave in place Dickensian social conditions and perpetuate the global shame of income-limited access to clean water and sanitation.”

Davis sums up the convergent crises of our civilization as “defined by capitalism’s inability to generate incomes for the majority of humanity, to provide jobs and meaningful social roles, end fossil fuel emissions, and translate revolutionary biological advances into public health....The super- capitalism of today has become an absolute fetter on the development of the productive forces necessary for our species survival” (2020).

3

The implications of this planetary upheaval was recently spelled out by the U.S. National Intelligence Council in its report, “Global Trends 2040.” Not only disruption of international trade would ensue but also an erosion of the world-order, fragmentation, polarization. Distrust and skepti- cism toward hegemonic institutions would intensify, calling for “alternative providers of governance” (Barnes 2021). Racial, ethnic and national divi- sions would multiply and deepen. Gobal politics would be more volatile and contentious, as evidenced by the smoldering confrontation between China and the United States. But, unfortunately, the conclusion of this re- port appeals to the corporate elite, the State executives, to be “anticipatory rather than reactionary,” and solve the crises (Editorial, New York Times, 2021). What about the rebellion of the Green parties and the coalition of indigenous communities defying corporate rapacity?

Rumblings from the “Belly of the Beast”

All accounts of the public response to the pandemic have praised the front-liners, the doctors, nurses and health-care workers in hospitals, for their dedication. The pandemic’s toll on Filipino nurses, however, sig- nals the racialized, unequal burden shared by this group. As of September 2020, 67 Filipino nurses have died of Covid-19, a third of total registered nurses nationwide, though they make up only four percent of nurses over- all. Why is this so? Because in the colonized periphery, “an American cur- riculum as early as 1907 granting degrees to English-speaking nurses who could slot easily into American hospitals” prepared the subalterns for such emergencies (Powell 2021, 30). With the severe staffing shortage in the 1980s due to the AIDs epidemic, recruitment of Filipino nurses for New York and San Francisco hospitals allowed thousands to secure visas. However, since then, this group has earned less than the majority of Americans of the same educational level (Catholic Institute 1987, 44-48), typical of a racialized system of redistribution and social recognition.

About 3.4 million Filipino Americans constitute the second largest group of Asians in the U.S., with over 310,000 undocumented persons (Aquino 2017). Sixty percent of Filipino-Americans are women due to the feminization of exported labor as part of Philippine growth strategy. In 2008, we find 666,00 Filipino-born female workers employed in civilian la- bor, with 22.9 percent reported working as registered nurses. Throughout

4

over a hundred years of linkage between the neocolony and its imperial tutor, scholars have concluded that Filipinos “endured discrimination, race- based violence, and a series of restrictive federal legislation impacting civil rights and immigration” (Morelli, Trinidad and Alboroto 2020). Nothing to be surprised about, given the pattern of discrimination and exclusion expe- rienced by migrant ethnic labor from Asia and other underdeveloped coun- tries.

Filipino migrant labor contributed to capital accumulation in Hawaii and the West Coast soon after U.S. “pacification” of the islands in the Fil- ipino-American War of 1899-1913. But instead of social recognition, they encountered suspicion. Historians often cite the notorious Watsonville, California 4-day-riots of December 1929 when white vigilantes attacked Filipino farm workers and killed one of them with impunity (Takaki 1989, 327-28). The martyred worker Fermin Tobera was hailed a hero when his body was interred in his homeland.This is only one of many violent inci- dents that distinguished the militant Filipino presence in the imperial heart- land where their leadership of multiethnic union strikes—from the Hawaii sugar plantations to the grape-farms of California in the Sixties—prefig- ured the multiracial Civil-Rights mobilization of the last quarter of the twen- tieth-century.

With ironic pathos, the Watsonville riot has been forgotten by Fil- ipinos who now celebrate assimilation as White House chef, Disneyland entertainers, rock stars, etc. With Trump’s canard about “kung-flu” stigma- tizing all Asian-looking folks, Filipinos are now targeted as easy scape- goats. Vilma Kari, a 65-year-old Filipina woman, was attacked on a street near Times Square, mid-Manhattan, New York City Three onlookers turned their backs on her (Hong et al, 2021, A15). Earlier, Filipino resi- dents as well as Chinese-American women were attacked in New York City and California as alien-looking migrants, carriers of the deadly virus from Wuhan, China. Asian-Americans and Pacific Islanders have suddenly lost their “model-minority aura” and, with fear and trembling, now call for solidarity over and above class, ethnic or religious differences. They need triage and sanctuary from white-supremacist predation.

Given the nationwide alarm over accelerating hate-crimes, the hashtag “#StopAsianHate” went viral on Twitter. Viet Thanh Nguyen

5

(2021), the award-winning novelist, urged a common political identity for Black Americans, Muslims, Latinos and LGBTQ people to unite together for a decolonizing agenda. Without any warning, the massacre of six women of Asian descent in the Atlanta, Georgia spa, triggered a universal outcry and stirred the White House and Congress to take action. But with the Biden administration focusing on China as the prime enemy that needs to be controlled or contained, how feasible can the task of decolo- nizing Asian-Americans and Pacific Islanders succeed in halting racialized imperial aggression around the world? In any case, pious teary-eyed wolves guarding sheep are hardly reassuring.

Limahong’s Revenants Roaming the Orient Sea

In the context of the end of neoliberal globalization, I recount in this book the U.S. conquest of the Philippines by bloody subjugation. Over one million dead Filipinos, unfortunately, were not able to enjoy McKinley’s “Benevolent Assimilation.” Regarded as the “first Vietnam,” the colonizing adventure inaugurated the start of U.S. imperial expansion into Asia, specifically China (San Juan 2007, 1-66). It was an earnest step in fulfilling the “civilizing mission” or “White Men’s Burden,” to quote Kipling’s poem written expressly as white-supremacist defense of U.S. aggression in the Philippines. Vladimir Lenin noted that “in annexing the Philippines, the United States cheated Filipino leader Aguinaldo by promising the country independence.” Apropos of Wilson’s 1918 “Fourteen Points” affirming self- determination for all nations, Lenin observed that “most peculiarly, your demands say nothing...about the liberation of the Philippines” (Institute of Oriental Studies 1978, 412-13).

Lenin’s remark, as well as that of Rosa Luxemburg, were only footnotes to Mark Twain’s censure of U.S. butchery of the recalcitrant na- tives, among them 900 Moro men, women and children at Mount Dajo, on March 9, 1906 (1992, 168-78). The carnage persists with the help of U.S. drones, missiles, logistics, and U.S. Special Forces in the total destruction of Marawi City in May-June 2017.

After World War II, the Philippines served as the convenient spring- board for intervention in the Korean and IndoChina War at the height of the Cold War. In 1957, U.S. foreign policy expert Vera Micheles Dean

6

lauded Western colonialism as the midwife of a “plural society” while she lamented the death of the anticommunist, CIA-sponsored Ramon Magsaysay (1957, 180-85). After the IndoChina conflict, another expert William McCord touted Fukuyama’s apocalyptic triumph of market liberal- ism. At the same time, he bewailed the autocrat Ferdinand Marcos’ wast- ing of the great potential of the islands, making it “the economic basket case of Pacific Asia,” (1991, 57), while its industrialized neighbors pros- pered tremendously. The basket case may now be unsalvageable, plunged deeply in more dire circumstances.

The February 1986 “People Power” revolt may be deemed more as cautionary farce than tragicomedy. After Marcos, the Aquino regime re- turned to the neofeudal, cacique-led democracy bequeathed by U.S. neo- colonialism (Bauzon 1991) and retooled by her successors from General Fidel Ramos to the rapacious Arroyo and the murderous Duterte. The once-vaunted “showcase of democracy” for the Free World now serves again to project U.S. power as Washington pivots to the Asia-Pacific re- gion. China is now the new upstart Leviathan to confront and contain, hence the strategic value of the archipelago, in particular the sea lanes next to the contested reefs and isles of the West Philippine Sea. Inaugu- rated when the Philippines became the “second front” after Afghanistan/ Iraq in combating Islamic extremism, this new role for the nation was reaf- firmed by then President Trump’s visit to Manila and Clark Field military base in February 2017. Boasting of the U.S. devastation of Japan in World War II, Trump threatened the People’s Republic of North Korea with “fire and fury,” a more savage version of the genocidal campaign against Fil- ipinos in pursuit of “Manifest Destiny.”

Meanwhile, the war against the Abu Sayyaf and other extremists continues as the rationale for the operations of heavily armed U.S. “Spe- cial Forces.” The former U.S. military bases in Clark and Subic Bay have been refurbished as counter-insurgency centers against anyone protesting corporate plunder of the neocolony’s human and natural resources. Duterte’s corrupt demagogic rule is supported by U.S. military aid, logistics and advisers in its campaign against drug dealers as well as against ter- rorists/communists (the terms are interchangeable). This highly publicized campaigns function as pretexts to justify a Plan-Colombia mode of U.S. intervention. This is fully evident in the U.S. participation in the destruction

7

of Marawi City, Mindanao, as well as in the ruthless bombing and mas- sacre of peasants, especially the villages of Lumads, Manobos, and other indigenes located in the rich mineral lands and forests of Mindanao.

Of crucial importance is the controversy over islands in the West Philippine Sea which China claims, building military installations on them. This move is a flagrant rejection of the 2016 judgment of the Hague Per- manent Court of Arbitration favoring Philippine jurisdiction over the disput- ed zone. The fishing grounds around the Scarborough Shoal (Panatag Is- land), Spratley Islands, and various reefs all lie within the Philippine Ex- clusive Zone. However, China has ordered its coast guard fleet and armed militia to intimidate and drive away Filipino fishing boats. Duterte has pub- licly abandoned protecting the territorial integrity of the nation he has sworn to uphold—a stark display of treason that, in other sovereign states, would have summoned the firing squad without much ado. The recent U.S. “pivot to Asia” has converted this region into a powder-keg, a verita- ble tinderbox, for a shooting match between two nuclear-powered states (already trading belligerent accusations) in which the Philippines may prove to be simply “collateral damage.”

Moralizing Demagoguery & Banal Realpolitik

For over a year now, over a hundred million Filipinos have suffered the ravages of pandemic due to the militarized abuses and criminal negli- gence of the Duterte regime, with the State apparatus practically managed by police and army officials, retired officers, and their entourage of para- sitic minions. The scourge of the planet continues to ravage the neo- colony. As of July 2021, 1,181 deaths due to Covid-19 have been report- ed. Up to now, there are no organized vaccination campaigns, no accessi- ble mass testing, no provision of adequate medical facilities such as public hospitals and clinics. Given the incompetent, avaricious bureaucracy, it is impossible to expect any humane community-oriented and rights-based approach to the pandemic. Unrelieved unemployment, widespread pover- ty, hunger, hopelessness and misery seem to be the unsavory prospect of millions for the future.

Meanwhile, lame-duck Duterte is gearing to manipulate the 2022 elections to insure his impunity from the International Criminal Court’s on-

8

going investigation. Duterte’s “crimes against humanity” are horrific. They include mass atrocities, particularly tens of thousands killed during the drug-war crusade and extra-judicial killings of opponents ranging from priests (e.g. Fr. Rustico Luna Tan of Missionaries of the Sacred Heart, Cebu, is the most recent), civil-society activists, human rights defenders, farmers, workers, students, professionals, and lumpen elements. Specifi- cally targeted are the indigenous communities of Tumandoks in Panay, and the Lumads and Manobos in Mindanao, with Lumad families, particu- larly children in schools being singled out for arrests, torture, prolonged detention, and assassination.

Mass media and internet platforms cannot keep up with the regime’s punitive outrages. The inventory of victims has been diligently kept by Karapatan, the leading human-rights monitor in the Philippines. It has publicized online Duterte’s accomplishments to date: 414 victims of extra-judicial killings, 479 frustrated attempts to kill by State security agents; 1,126 illegal arrests and detentions; forced evictions of 469, 025 peasants, workers, etc.(Karapatan 2021). Currently, there are 713 political prisoners (among the 130 women detained are Senator Leila de Lima, Amanda Echanis, Cora Agovida, Grace Versoza, Reina Mae Nasino, and countless others for which we have no space here to enumerate). While Marcos killed and tortured 3,257 Filipinos, Duterte has surpassed him with a record of at least 30,000 deaths (54 of them children) since 2016 (Robertson, 2020). What’s scandalous is that this routine bloodletting seems to have inured the elected legislators, judges, and bureaucrats to a cursed, malevolent status quo.

Vexed Cynical Perversions

The consensus of pundits may be cited here. Duterte’s “populist au- thoritarianism” won him the 2016 elections because it addresses, accord- ing to Sheila Coronel, “the insecurity of people’s lives and their yearning for effective government” (2017). Unemployment and the seductive, toxic consumerism of a media-saturated milieu heighten this insecurity. The term “populism” is thus misleading since the “people” is a fabrication of commercial polls, social media, etc. It is a free-floating signifier represent- ing anyone not tied to the contested oligarchic hegemony, hence it can be articulated as an antagonistic discourse to challenge whoever is in power

9

(Laclau 1979). Thus Duterte, with appropriate rhetoric and vulgar perfor- mance, posed as “the social bandit” who would rescue drug-addicts, the immoral poor, from perversity and perdition. He may be popular but not populist since his game is more theatrical or histrionic than ideological, yielding the illusion of a messianic reality-effect emanating from the pro- paganda of a local/provincial warlord in search of charisma. In short, it’s all a prestidigitator’s tawdry trick with catastrophic consequences.

Sociologist Wataru Kosaka conducted a survey of impoverished groups and proposed this hypothesis: “Duterte’s extra-judicial violence has been largely accepted as ‘tough love’ because his legitimacy is rooted not in adherence to the law but in the persisting social bandit-like morality that revolves around the compassion and violence of a local patriarchal strongman, who maintains social order outside of the state” (2017, 72). Violence, yes, but compassion?

No doubt the epithet “populist” is an adhoc rubric, not an analytical category. Instead of being a “populist,” in my view, Duterte performs as a master-magician whose technocratic handlers have manipulated the psy- che/habitus of poverty-stricken males into a compensatory politics of “we” versus “them,” the “good citizens” versus the criminalized “immoral others” who deserve to be wiped out (Almendral 2017). But this compromised bi- nary is apt to break out in irreconcilable contradiction. Lacking publicly de- liberated consensus, this moralizing performance relies on the capricious passivity, fatalism, and temporizing gullibility of its victims. It’s a precarious equilibrium that characterizes a crisis of transition in Philippine politics, from the glamorized Aquino/trapo dynasty back to a parodic Marcos-style clientelism supported by military-police vigilantes/death-squads.

To be sure, Duterte’s power lacks authority in its rejection of tradi- tional jurisprudence and Constitutional imperatives. His tenure, resting on militarized coercion and fortuna (Arendt 1968), cannot last without a foun- dation in a sovereign, economically stable industrialized republic. Emer- gencies cannot excuse barbarism. Duterte’s presidency cannot even leave a negative residue (unlike his model Marcos’ martial-law regime) in a feu- dal-compradorized polity dependent on contingent Chinese investments, and the unrelinquishable hold of Washington-Pentagon via the 1946 Treaty of General Relations, the 2014 Enhanced Defense Cooperation

10

Agreement, and their instrumentalities, the International Monetary Fund and global bank consortiums. Duterte’s gamesmanship with these compet- ing powers is bound to wreck the economy and damage the received so- cial contract.

So far, this putative “social order”—a euphemism for draconian regulations, summary executions, and extra-judicial slayings in police crackdowns—have produced over 30,000 victims. The police operations only officially registered 4,075 deaths, while 16,000 cases are still under investigation (Sarmiento 2018). Impunity or lack of accountability by State agencies explains why the Philippines topped the 2017 Global Impunity Index over 69 countries surveyed, which included numerous Latin Ameri- can countries (Dalangin-Fernandez 2017). Duterte’s brutal policy in elimi- nating drug addiction resembles the devastating tragedy in Colombia where the alleged cure—executing suspected drug-addicts in impover- ished slums—was “infinitely worse than the disease” (Time Editors, 1-8 May 2017, 74). Meanwhile, new oligarchs linked to drug syndicates with clandestine links to Duterte associates are emerging from old and new compadre networks, as well as from revitalized patrimonial dynasties (Marcos, Arroyo & their ilk) all ready and eager to replace him.

Resurrecting the “Cold War” Syndrome

Shock and awe inflicted on millions by a “fatherly” disciplinarian may have worked wonders: slum neighborhoods are supposed to be safe, addicts out of sight; but is anyone accountable or responsible? How is it possible for a “homicidal sociopath,” a foul-mouthed ruffian, to carry out this barbarism in modern-day Philippines? On December 4, 2018, Duterte signed Executive Order 70 (EO70), also known as “the whole-of-nation approach to end the local communist insurgency.” Obviously the targets are the Communist Party of the Philippines and its armed wing, the New People’s Army, and recently the National Democratic Front. Duterte’s Task Force has now implicated their alleged legal fronts: Gabriela, Bayan Muna, Karapatan, Ibon, etc. No one is safe from the dragnet. Reactionary expediency serves to deflect attention from widespread corruption in gov- ernment to legitimize transnational corporate profiteering and plunder of public funds.

11

Observes here and abroad have opined that, under cover of the pandemic, the crusade against communism is an attempt to legitimize the carnage of the drug-war and large-scale looting of the public treasury. Reminiscent of Cold War McCarthyism, EO70 has utilized the entire gov- ernment apparatus for counterinsurgency operations. It is an adjunct to the military’s Oplan Kapayapaan, part of the U.S. “Operation Pacific Eagle: Philippines” which activated U.S. armed participation in the Marawi blood- letting. Various agencies and bureaucratic machineries have been mobi- lized to redtag critics, dissenters, human-rights defenders, and practically anyone suspected of being critical of Duterte and his regime. EO70 has been reinforced with the Anti-Terror Law which imposes de facto martial law on the whole country, with the pandemic and Marawi City siege lend- ing credibility to the fascist weaponization of law and the judiciary.

EO70 created also the National Task Force to End the Local Com- munist Armed Conflict (NTF-ELCAC), the country’s prime red-tagger, staffed with military personnel and retired officers With the end of the 2017 peace talks with the “local communists,” the NTF now labels the insur- gents and their sympathizers “terrorists.” To implement its spiteful, relent- less program to extirpate those terrorists, the NTF was granted a huge budget of P19 billion diverted from the resources needed to address the extreme poverty of millions aggravated by the pandemic and lack of health-care, food, humane shelter, etc. With draconian measures, the State’s coercive agencies, together with the court system, continue to stigmatize and intimidate the poorest sectors of society represented by red-tagged organizations such as the Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (KMP, the largest network of peasants struggling for genuine land reform, Anakpawis Party-list, Union ng mga Manggagawa sa Agricultura, KMU (Msy First Labor Federation), and other groups working for the interests of the most oppressed and exploited sectors of society.

With his ascribed “gangster charm,” Duterte has openly endorsed the indiscriminate violence of his police and soldiers, urging them to follow a “shoot-to-kill” policy. He broadcast his command in public: “If a suspect draws out a gun, kill him. If he doesn’t, kill him anyway” (Simangan 2017; Sajor 2020). Over 30,000 suspects, among them juveniles, died, deprived of the citizen’s right to due process, presumption of innocence, fair trial, etc. After junking peace talks with the National Democratic Front (NDF),

12

now labeled a terrorist group in addition to the Communist Party of the Philippines and the New People’s Army, Duterte has begun systematically bombing Lumad villages and terrorizing indigenous tribes occupying min- eral-rich regions for allegedly supporting communists. The fascist regime has now concentrated on the assassination of NDF consultants such as Randy Malayao, Randall Echanis, Agaton Topacio, Eugenia Magpantay, Reynaldo Bocala, Julius Giron, among others, and trumped-up charges leveled at environmental activists, human rights defenders such as Karap- atan head Cristina Palabay, church workers, indigenous teachers, all ac- cused of being communist fronts, sympathizers, guilty “fellow-travelers.”

Inquiry and Rectification

Diverse international groups such as Amnesty International, Human Rights Watch, UN Human Rights Council, and the U.S. State Department have taken notice of Duterte’s record of killings and wanton defiance of universal norms of justice. Duterte’s regime might claim to honor the right to life, liberty, and security of persons guaranteed by the UN Declaration of Human Rights and other Covenants; but its practice consistently defiles those norms. Duterte’s Anti-Terrorism Bill, for example, nullifies the citi- zen’s right to due process, fair trial, rights to free speech and assembly, all promulgated in the Philippine Constitution. Under this Bill, anyone can be surveilled, framed-up and arrested without judicial warrant, jailed without charges, based on mere suspicion and planted evidence. The planting of evidence (guns, bombs, etc) has become the modus operandi for police and army. The Bill gives license to abduct, torture and kill suspects. It le- galizes Duterte’s full-blown fascist dictatorship without any need for him to formally declare martial law (Anakbayan 2020).

Filipinos have alerted the international community. In her report, UN Special Rapporteur Agnes Callamard has charged Duterte with “wide- spread and systematic attack directed against a civilian population” (Umil 2921). The UN Office of the High Commissioner for Human Rights report- ed in June 2020 how the Anti-Terrorism Act and the National Task Force provided institutional mechanisms allowing extensive human rights viola- tions, without domestic remedies to resolve the abuses. The Philippine ju- dicial system has been complicit in repressing any critic or dissenter. Likewise, the Senate has abandoned its duty to inquire into such flagrant

13

atrocities, with one senator even urging the body to grant emergency powers to the autocratic president so as to arrest anyone without a war- rant.

Desperation and fragility characterize the despot’s last days. With the Congress and Senate rendered inutile, if not an accomplice of the per- petrator, Duterte has threatened to declare martial law—in imitation of his mentor, Ferdinand Marcos—if the judiciary (Supreme Court) interferes with his war on drug-addicts. Dishevelled impotence and futility distinguish such threats.

Justice may be delayed but not forever denied. Although Duterte withdrew the country from being a signatory party to the Rome Statute for fear of being indicted, the International Criminal Court has not been de- terred. It has decided to proceed in its investigation of Duterte’s crimes against humanity, specifically his sponsorship of extrajudicial killings and summary executions while he was mayor of Davao City and as president. On June 14, 2021, Fatou Bensouda, the Court’s outgoing prosecutor, rec- ommended investigation of the regime for “crimes against humanity.” The Court has documented 378 cases of recorded extrajudicial killings and 488 cases of attempted murder. The Court has included within its scope the record of massive human-rights violations in Davao City when Duterte was mayor. His notorious death-squad in Davao City has served as the institutional template for his ruthless war against drug-addicts, farmers, teachers, lawyers, doctors, journalists, trade unionists, indigenous leaders and urban poor organizers in their own homes. This looming indictment has driven Duterte to speculate on vying for the position vice-president in the 2020 elections to insure that he can use the state apparatus to defy and elude the Court’s outreach. Counter-intuitively, doomsday cannot be postponed.

Denouement Without Catharsis

The international group InvestigatePH has called on the UN Human Rights Council to hold the Duterte regime responsible for thousands of ex- tra-judicial killings, abductions, illegal arrests, detentions and other forms of violation of human rights and humanitarian law. It recommends that Duterte be held criminally liable for official orders to kill drug users and civ-

14

il-society activists, allowing government agencies to utilize public funds and networks to weaponize the law and stifle dissent (Cabana 2021). Since the U.S. has been actively involved in funding military and police training, as well as providing arms and equipment, various international groups have called on the U.S. Congress to pass the Philippines Human Rights Act (PHRA). This Act will halt military funding, weapon sales and donations of armament, to the police and army until the Philippine gov- ernment guarantees respect for the human rights of its citizens. It also re- quires the Philippine judicial system to prosecute members of the police and military responsible for human-rights violations. Since 2014, the US. has given $550 million in military aid or security assistance. More than $33 million of U.S. taxpayers money has been given to the Philippine police for its war on drugs.

In 2018, U.S. aid amounted to $193.5 million. Last July 2020, the U.S. Congress was discussing the terms of $2 billion arms sales including twelve attack helicopters, hundreds of missiles and warheads, guidance and detection systems, machine guns, over eighty-thousand rounds of ammunition, and so on (Chew 2020). All these will be used in Duterte’s campaign to crush the opposition with the pretext of fighting terrorism. Much of the earlier aid has been used in the Marawi City battle where in- discriminate warfare by massive aerial bombing and artillery fire have killed civilians and displaced over 450,000 civilians. U.S. personnel, weapons, intelligence and training were all involved in this breach of in- ternational humanitarian law. This war on the BangsaMoro nation has pro- vided cover for land seizures from displaced residents, denying the Moro people’s right to self-determination (InvestigatePH, 2021),

Vigil on the Eve of Judgment Day

Responding to a worldwide campaign, the International Committee of the AFL-CIO has urged the passage of the PHRA to suspend U.S. tax- payer-funded military aid to the Duterte regime “until security officials stop the routine violations of human rights and those responsible for abuses are held accountable” (2020). This move is supported by the Communica- tion Workers of America, International Coalition for Human Rights in the Philippines, Malaya, and others. On the face of this international outcry, the plight of 110 million Filipinos has worsened with the militarized han-

15

dling of the pandemic, aggravating the misery caused by lack of social provisions for health care and basic necessities of food, shelter, clothing, sanitation, etc. Precarity, fatalism, servility, and arbitrary violence charac- terize the chaotic milieu of millions of ordinary Filipinos today, including those in the diaspora.

What’s the prospect? The research group IBON warned two years ago of the precarious situation of high inflation, high unemployment, slow- ing growth, rising interest rates, swelling trade deficits, a falling peso, stagnation of agriculture and industry, and decline of remittances from mi- grant workers. IBON also noted that sharpened political uncertainty from resurgent, wider protests induced by economic discontent, assertions of human rights, and opposition to corrupt authoritarian governance are bound to destabilize the old order (IBON 2018). These trends will surely intensify and ripen the fundamental contradictions of a neocolonized social formation.

Meanwhile, the plague spreads and the fabled Geist/Spirit of con- tradiction rides on. What is to be done? Our civic duty/vocation seems clear. My conviction is that in the antagonism between the oligarchic State machine and the counter-hegemonic popular bloc, ultimately the conscien- ticized “wretched of the earth” will overcome. The future can only be forged by the people’s combative will for radical social transformation. In this wager, we are inspired by Marta Harnecker’s axiom of emancipatory politics as the art of making possible the impossible, “the art of construct- ing a social and political force capable of changing the balance of forces in favor of the popular movement, so as to make possible in the future that which today appears impossible” (2016). The spirit of negation is bound to release the repressed potentialities lodged in the past and present in the ongoing project of national-popular liberation. This process is ineluctable. Only the organized mobilization of millions of Filipinos can determine whether the maelstrom of resistance can generate the necessary structur- al changes that will bring about the conditions needed for the majority to enjoy the long-awaited benefits of social justice, participatory democracy, equality, and genuine sovereignty.

REFERENCES

16

AFl-CIO Executive Council. 2020. “Congress Should Introduce and Pass the Human Rights Act.” Council Statement. Washington DC: June 19.

Amendral, Aurora. 2017. “The General Running Duterte’s Antidrug War.” The New York Times (June 2): A15.

Arendt, Hannah. 1968. Between Past and Present. New York: The Viking Press.

Anakbayan. 2020. “‘On the So-called Anti-Terrorism Bill.” Anakbayan (June 24). <http://anakbayan.org/facebook>

Aquino, Alyssa. 2017. “Undocumented Filipinos Are Living a Special Nightmare in Trump’s America.” Foreign Policy in Focus. Washington DC: FPIF.

Bauzon, Kenneth. 1991. “Knowledge and Ideology in Philippine Society.” Philippine Quarterly of Culture and Society 19: 207-34.

Barnes, Julian. 2021. “Intelligence Report Warns Pandemic is Chipping Away at the World Order.” The New York Times (9 April): A 11.

Cabana, Ysh. 2021. “Philippines: International pressure to investigate Duterte crimes against humanity.” MRonline (28 January). <www.mronline.org>

Catholic Institute for International Relations. 1985. The Labour Trade. London: Catholic Institute.

Coronel, Sheila. 2017. “A Presidency Bathed in Blood.” Democracy Journal (29 June). <http: democracyjournal.org/arguments/a-presidency-bathed-in-

blood/>
Davis, Mike. 2020. “Beware the light at the end of the Covid tunnel.” The Nation

(11 March). <www.thenation.com/podcast/society/mike-davis-covid/> Danguilan-Fernandez, Lara. 2017. “Worst yet to come.” InterAksyon (22 Sep

tember). <http://interaksyon.org/>
Dean, Vera Micheles. 1957. The Nature of the Non-Western World. New York:

New American Library.
Editors, The New York Times. 2021. “Opinion: Why Our Spies Say the Future is

Bleak.” The New York Times (April 16): A22.
Harnecker, Marta. 2016. “Ideas for the Struggle.” Old and New Project/Monthly

Review. <www.oldandnewproject.net/Essays/Harnecker.html>
Harvey, David. 2014. Seventeen Contradictions and the End of Capitalism. New

York: Oxford University Press.
Hong, Nicole et al. 2021. “Brutal Attack on Filipino Woman Sparks Outrage:

Everybody is on Edge.” The New York Times (30 March): A15.
Human Rights Watch. 2021. “Philippines:’Drug War’ Killings Rise During Pan.

demic.” Human Rights Watch (13 January).
IBON. 2018. “Philippine Economy Deteriorating.” Ibon Features (29 August). Institute of Oriental Studies (USSR Academy of Sciences). 1978. Lenin and

National Liberation in the East. Moscow: Progress Publishers.

17

InvestigatePH. 2021. “Second Report of the Independent International Commission of Investigation into Human Rights Violations in the Philippines, 6 July 2021.” May 18, 20, 25, and 27 Hearings. New York: Investigateph.

——-. 2021. “Third Report of the Independent International Commission of Investigation into Human Rights Violations in the Philippines” (13 September). <https://www.investigate.ph>

Karapatan. 2021. Karapatan Monitor. January-March 2021. <www.karapatan.org/resources/reports/>

Kosaka, Wataru. 2017. “Bandit Grabbed the State: Duterte’s Moral Politics. Philippine Sociological Review 65: 49-75.

Laclau, Ernesto. 1977. Politics and Marxist Ideology in Marxist Theory. London: Verso.

McCord, William. 1991. The Dawn of the Pacific Century. New Brunswick: Transaction Publishers.

Morelli, Paula, Alma Trinidad, and Richard Alboroto. 2020. “Asian Americans: Filipinos.” Encyclopedia of Social Work. New York: Oxford University Press.

Nguyen, Viet Thanh. 2021. “The Flawed Fiction of ‘Asian American.’ “ The New York Times (June 6): A23.

Pena, Dawn Cecilila. 2021. “Ovewhelming Suppprt for ICC Probe against Duterte may lead to formal investigation.” Bulatlat (1 September).

Powell, Luca. 2021. “The Pandemic’s Toll on Filipino Nurses.” The New York Times (17 January): 30.

Sajor, Leanne. 2020. “State Repression in the Philippines During COVID-19 and Beyond.” Open Democracy (7 July). <http://opendemocracy.net/en/state-repression-philippines/>

San Juan, E. 2007. U.S. Imperialism and Revolution in the Philippines. New York: Palgrave Macmillan.

Simangan, Dahlia. 2017. “Is the Philippine ‘War on Drugs’ an Act of Genocide?” Journal of Genocide Research (October): 1-22.

Takaki, Roland. 1989. Strangers from a Different Shore. Boston: Little Brown & Co.

Time Editors. 2017. “Rodrigo Duterte.” Time (May 1-8): 74.
Twain, Mark. 1992. Mark Twain’s Weapons of Satire. Ed. Jim Zwick.

Syracuse: Syracuse University Press.
Robertson, Phil. 2020. “Another Spike in Philippine Drug War Deaths.”

Human Rights Watch (28 September). New York: Human Rights Watch.

18

Umil, Anne Marxe. 2021.”Long Wait for Justice Finally Coming to Light.” Bulatlat (26 June).

__________

E.SAN JUAN, Jr. was previously a fellow of the W.E.B. DuBois In- stitute, Harvard University; and Fulbright professor of American Studies, Leuven University, Belgium. His recent books are In the Wake of T error (Lexington), T oward Filipino S elf-Determination (SUNY ); Carlos Bulosan: R evolutionary Filipino Writers in the U.S. (Lang); and Maelstrom over Killing Fields (Pantax Press).

19